آرتروز زانو: علائم، تشخیص و روش‌های درمانی موثر

چکیده

آرتروز زانو یکی از شایع‌ترین بیماری‌های مفصلی است که باعث درد، خشکی و محدودیت حرکت زانو می‌شود و کیفیت زندگی بیماران را تحت تأثیر قرار می‌دهد. تشخیص به موقع شامل معاینه بالینی و تصویربرداری دقیق است تا شدت تخریب غضروف و آسیب‌های همراه مشخص شود. درمان‌ها شامل روش‌های غیرجراحی مانند فیزیوتراپی، تمرینات تقویتی، اصلاح سبک زندگی و دارودرمانی است و در مراحل پیشرفته جراحی تعویض مفصل یا آرتروسکوپی توصیه می‌شود. این مقاله با نگاه تخصصی یک جراح ارتوپد، روش‌های مؤثر کنترل درد و بهبود عملکرد زانو را بررسی می‌کند.

مقدمه

آرتروز زانو ناشی از فرسایش غضروف مفصل است و عمدتاً در افراد بالای ۴۰ سال یا کسانی که سابقه آسیب زانو دارند رخ می‌دهد. این بیماری با درد تدریجی، خشکی مفصل و کاهش انعطاف‌پذیری همراه است و فعالیت‌های روزمره مانند راه رفتن، نشستن و بالا رفتن از پله‌ها را مختل می‌کند. عوامل ژنتیکی، اضافه‌وزن و سبک زندگی کم‌تحرک سرعت پیشرفت آرتروز را افزایش می‌دهند. تشخیص به موقع و انتخاب درمان مناسب، کاهش درد، حفظ دامنه حرکتی و جلوگیری از پیشرفت بیماری را تضمین می‌کند.

علائم و نشانه‌ها

علائم آرتروز زانو شامل درد تدریجی هنگام حرکت، خشکی مفصل پس از استراحت طولانی، تورم خفیف و کاهش انعطاف‌پذیری است. صداهای ساییدگی یا تق‌تق، ناپایداری زانو و محدودیت در فعالیت‌های روزمره از دیگر نشانه‌های رایج هستند. در مراحل پیشرفته، درد ممکن است شبانه افزایش یافته و قفل شدن زانو رخ دهد. شناسایی به موقع این علائم به آغاز درمان غیرجراحی و پیشگیری از آسیب بیشتر کمک می‌کند.

روش‌های تشخیص

تشخیص آرتروز زانو با شرح‌حال دقیق و معاینه بالینی آغاز می‌شود. پزشک دامنه حرکتی، ثبات و نقاط دردناک مفصل را بررسی می‌کند. تصویربرداری با رادیوگرافی برای ارزیابی تخریب غضروف و باریک شدن فضای مفصلی کاربرد دارد و MRI اطلاعات دقیق‌تری درباره رباط‌ها، منیسک و بافت نرم ارائه می‌دهد. آزمایش‌های خون و بررسی مایع مفصلی در صورت شک به التهاب یا بیماری‌های سیستمیک انجام می‌شود. تشخیص صحیح، پایه انتخاب روش درمان مؤثر است.

روش‌های درمان

درمان آرتروز زانو شامل روش‌های غیرجراحی و جراحی است.

روش‌های غیرجراحی: شامل تمرینات تقویتی عضلات اطراف زانو، فیزیوتراپی، کاهش وزن، تغییر سبک زندگی، داروهای ضدالتهاب و تزریقات داخل مفصل مانند کورتون و PRP است که باعث کاهش درد و بهبود عملکرد مفصل می‌شوند.

روش‌های جراحی: شامل آرتروسکوپی، ترمیم منیسک یا تعویض جزئی و کامل مفصل است و زمانی توصیه می‌شود که درمان‌های غیرجراحی مؤثر نباشند یا آسیب غضروف پیشرفته باشد. انتخاب روش درمان به شدت آرتروز و شرایط بیمار بستگی دارد.

مراقبت‌های درمانی

پس از درمان اولیه یا جراحی، انجام منظم تمرینات دامنه حرکتی و تقویتی، استفاده از وسایل حمایتی، رعایت رژیم غذایی سالم و پیگیری وضعیت مفصل ضروری است. بیماران باید تغییر در درد یا عملکرد زانو را به پزشک گزارش دهند. رعایت دقیق مراقبت‌ها از پیشرفت بیماری و کاهش خطر ناپایداری و آسیب‌های ثانویه جلوگیری می‌کند.

عوارض احتمالی

در صورت عدم درمان مناسب، آرتروز زانو می‌تواند باعث درد مزمن، کاهش دامنه حرکتی، ناپایداری مفصل و نیاز به جراحی گسترده شود. مصرف خودسرانه داروهای ضدالتهاب ممکن است عوارض گوارشی و کلیوی ایجاد کند. پیشگیری از عوارض مستلزم تشخیص به موقع و پیروی از توصیه‌های پزشکی است.

توصیه‌های پزشکی

تمرینات تقویتی منظم، کاهش وزن و سبک زندگی فعال، کلید کنترل آرتروز زانو هستند. درمان دارویی باید تحت نظر پزشک انجام شود و روش‌های جراحی تنها در موارد پیشرفته توصیه می‌شوند. رعایت توصیه‌های پزشکی و برنامه بازتوانی، اثر بلندمدت بر کاهش درد و بهبود عملکرد مفصل دارد.

سوالات متداول بیماران

در گفت‌وگویی که خبرنگار حوزه سلامت با آقای دکتر صحرانورد انجام داد، پنج پرسش پرتکرار بیماران درباره آرتروز زانو مطرح شد و پاسخ تخصصی ارائه گردید.

✅ آیا آرتروز زانو قابل درمان کامل است؟

🔵 آرتروز قابل درمان کامل نیست، اما با درمان‌های غیرجراحی و مراقبت‌های مناسب می‌توان درد را کاهش داده و عملکرد مفصل را بهبود داد.

✅ چه تمریناتی برای آرتروز زانو مناسب است؟

🔵 تمرینات تقویتی عضلات ران و لگن، کشش‌های ملایم و تمرینات دامنه حرکتی به کنترل درد کمک می‌کنند.

✅ آیا کاهش وزن در بهبود آرتروز موثر است؟

🔵 بله، کاهش وزن فشار روی مفصل را کاهش داده و درد و التهاب مفصل را کم می‌کند.

✅ تزریق داخل مفصل چه تأثیری دارد؟

🔵 تزریق کورتون یا PRP التهاب و درد را کاهش داده و حرکت مفصل را بهبود می‌بخشد.

✅ چه زمانی جراحی توصیه می‌شود؟

🔵 زمانی که درد شدید و محدودیت حرکت وجود داشته باشد و درمان‌های غیرجراحی مؤثر نباشند.

ارتباط با پزشک و رزرو نوبت

📞 جهت دریافت نوبت و ارتباط مستقیم با مطب دکتر علیرضا صحرانورد می‌توانید با شماره‌های زیر تماس بگیرید:

09102017646 📞

09012017636 📞

خدمات دکتر علیرضا صحرانورد

دکتر علیرضا صحرانورد یکی از بهترین و باتجربه‌ترین جراحان ارتوپدی در ایران هستند که با سال‌ها سابقه موفق در زمینه جراحی استخوان، مفاصل و درمان آسیب‌های اسکلتی‌ـ‌عضلانی، همواره مورد اعتماد بیماران و جامعه پزشکی بوده‌اند. ایشان در حال حاضر در تهران به ارائه خدمات تخصصی ارتوپدی با بالاترین استانداردهای علمی و درمانی می‌پردازند. حوزه تخصصی اصلی دکتر صحرانورد، جراحی‌های تخصصی پا و مچ پا شامل درمان آسیب‌های ورزشی، آرتروسکوپی مچ پا و درمان زخم پای دیابتی است. علاوه بر این، ایشان در درمان طیف گسترده‌ای از بیماری‌های عمومی ارتوپدی از جمله آرتروز، دردهای مفاصل، پیچ‌خوردگی‌ها و دردهای عضلانی نیز فعالیت گسترده و تخصصی دارند. از دیگر خدمات تخصصی دکتر علیرضا صحرانورد می‌توان به جراحی هالوکس والگوس، درمان خار پاشنه، اصلاح کف پای صاف و انجام جراحی‌های اصلاحی پا با بالاترین دقت و مهارت اشاره کرد. استفاده از روش‌های کم‌تهاجمی و تزریقات تخصصی مانند PRP و تزریق ژل از رویکردهای نوین درمانی ایشان برای تسریع روند بهبود بیماران به شمار می‌رود. عیناً در سطر بعدی قید شود.

منابع (References)

American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS)

Arthritis Foundation – Knee Osteoarthritis

PubMed – Non-Surgical Management of Knee Osteoarthritis

راهنماهای بالینی ارتوپدی، وزارت بهداشت ایران