مقایسه گرافت همسترینگ و پاتلار در بازسازی رباط صلیبی قدامی | بررسی نتایج جراحی ACL زانو

چکیده

بازسازی رباط صلیبی قدامی یکی از رایج‌ترین جراحی‌های زانو در بیماران دچار پارگی ACL است. انتخاب نوع گرافت، به‌ویژه گرافت همسترینگ یا گرافت پاتلار، تأثیر مستقیم بر نتایج عملکردی، میزان درد پس از عمل و بازگشت به ورزش دارد. مطالعات علمی نشان می‌دهد هر دو روش بازسازی ACL از نظر پایداری مفصل نتایج قابل قبولی دارند، اما تفاوت‌هایی در عوارض، قدرت عضلانی و درد جلوی زانو مشاهده می‌شود. تصمیم‌گیری درباره انتخاب گرافت باید بر اساس سن بیمار، سطح فعالیت، نوع ورزش و شرایط آناتومیک انجام شود تا بهترین نتیجه درمانی حاصل گردد.

مقدمه

پارگی رباط صلیبی قدامی از شایع‌ترین آسیب‌های ورزشی زانو است که اغلب نیاز به جراحی بازسازی ACL دارد. در این جراحی، رباط پاره‌شده با استفاده از گرافت جایگزین می‌شود. دو گزینه رایج برای گرافت، تاندون همسترینگ و تاندون پاتلار هستند. هر یک از این روش‌ها مزایا و محدودیت‌های خاص خود را دارند. انتخاب گرافت مناسب نقش مهمی در موفقیت جراحی بازسازی رباط صلیبی و بازگشت بیمار به فعالیت ورزشی دارد. در سال‌های اخیر، مطالعات متعددی به مقایسه نتایج استفاده از گرافت همسترینگ و پاتلار پرداخته‌اند. معیارهایی مانند ثبات زانو، درد قدامی زانو، قدرت عضلانی و احتمال پارگی مجدد در این مقایسه‌ها بررسی شده‌اند. تصمیم‌گیری آگاهانه و مبتنی بر شواهد علمی، کلید دستیابی به نتیجه مطلوب در جراحی ACL است.

علائم و نشانه ها

پارگی رباط صلیبی قدامی معمولاً با صدای «تق» ناگهانی، درد شدید و تورم سریع زانو همراه است. بیمار اغلب احساس بی‌ثباتی یا خالی کردن زانو را گزارش می‌کند. در بسیاری از موارد، ادامه فعالیت ورزشی بلافاصله پس از آسیب غیرممکن می‌شود.

در معاینه بالینی، شلی مفصل و تست مثبت Lachman مشاهده می‌شود. در صورت عدم درمان مناسب، بی‌ثباتی مزمن می‌تواند به آسیب منیسک و غضروف مفصلی منجر شود. انتخاب روش مناسب بازسازی ACL با گرافت همسترینگ یا پاتلار پس از تشخیص دقیق انجام می‌شود تا از عوارض بلندمدت جلوگیری گردد.

روش های تشخیص

تشخیص پارگی ACL بر اساس شرح حال، معاینه فیزیکی و تصویربرداری MRI انجام می‌شود. MRI علاوه بر تأیید پارگی رباط صلیبی، آسیب‌های همراه مانند پارگی منیسک را نیز مشخص می‌کند.

در برخی موارد، آرتروسکوپی تشخیصی برای ارزیابی دقیق‌تر ساختارهای داخل مفصل انجام می‌شود. پس از تأیید نیاز به جراحی، بررسی شرایط عضلانی بیمار و سطح فعالیت ورزشی در انتخاب گرافت همسترینگ یا پاتلار اهمیت دارد. تشخیص صحیح، پایه برنامه‌ریزی دقیق جراحی بازسازی رباط صلیبی است.

روش های درمان

بازسازی ACL با گرافت همسترینگ شامل برداشت تاندون‌های سمی‌تندینوس و گراسیلیس است که پس از آماده‌سازی در محل رباط قرار می‌گیرند. این روش درد جلوی زانو کمتری ایجاد می‌کند و اسکار کوچک‌تری دارد. با این حال، ممکن است در برخی بیماران کاهش موقت قدرت فلکسیون زانو مشاهده شود.

در مقابل، گرافت پاتلار که شامل برداشت یک‌سوم میانی تاندون کشکک همراه با قطعه استخوانی است، از نظر تثبیت استخوان به استخوان، استحکام اولیه بالاتری دارد. این روش در ورزشکاران حرفه‌ای رایج است، اما احتمال درد قدامی زانو و ناراحتی هنگام زانو زدن بیشتر است.

مطالعات نشان می‌دهد میزان پایداری مفصل در هر دو روش مشابه است، اما تفاوت در عوارض و تجربه پس از عمل وجود دارد. انتخاب نوع گرافت باید فردمحور و بر اساس شرایط بیمار انجام شود.

مراقبت‌های درمانی

پس از جراحی بازسازی رباط صلیبی، برنامه توانبخشی ساختارمند ضروری است. تمرینات اولیه بر کاهش تورم و بازیابی دامنه حرکتی تمرکز دارند. در مراحل بعدی، تقویت عضلات چهارسر و همسترینگ برای ایجاد ثبات عملکردی انجام می‌شود.

بازگشت به ورزش‌های رقابتی معمولاً بین ۶ تا ۹ ماه زمان می‌برد. رعایت دقیق برنامه فیزیوتراپی، احتمال پارگی مجدد را کاهش می‌دهد. نوع گرافت انتخاب‌شده ممکن است بر سرعت بازیابی قدرت عضلانی تأثیر بگذارد، اما در نهایت همکاری بیمار عامل تعیین‌کننده موفقیت درمان است.

عوارض احتمالی

در گرافت همسترینگ احتمال ضعف موقت عضلات پشت ران وجود دارد. در گرافت پاتلار، درد جلوی زانو و مشکل در زانو زدن شایع‌تر است.

عوارض عمومی مانند عفونت، لخته شدن خون یا محدودیت حرکتی در هر دو روش نادر اما ممکن هستند. پارگی مجدد ACL نیز در صورت بازگشت زودهنگام به ورزش‌های پرخطر ممکن است رخ دهد. انتخاب جراح باتجربه و اجرای دقیق تکنیک جراحی، نقش مهمی در کاهش عوارض دارد.

توصیه های پزشکی

انتخاب بین گرافت همسترینگ و پاتلار باید پس از مشاوره دقیق با متخصص ارتوپدی انجام شود. در بیماران جوان و ورزشکار حرفه‌ای، گرافت پاتلار ممکن است گزینه مناسب‌تری باشد، در حالی که در افراد عادی با فعالیت متوسط، گرافت همسترینگ نتایج بسیار خوبی ارائه می‌دهد.

رعایت توانبخشی منظم، پرهیز از بازگشت زودهنگام به ورزش و تقویت مستمر عضلات اطراف زانو، کلید موفقیت بازسازی ACL است. تصمیم‌گیری آگاهانه و مبتنی بر شرایط فردی بهترین نتیجه درمانی را تضمین می‌کند.

سوالات متداول بیماران

✅ کدام گرافت برای بازسازی ACL بهتر است؟

🔵هر دو گرافت همسترینگ و پاتلار نتایج موفقی دارند و انتخاب آن به سن، سطح فعالیت و نظر جراح بستگی دارد.

✅ آیا درد پس از عمل در دو روش متفاوت است؟

🔵 بله، در گرافت پاتلار احتمال درد جلوی زانو بیشتر است، در حالی که در گرافت همسترینگ درد محل برداشت پشت ران ممکن است وجود داشته باشد.

✅ مدت زمان بازگشت به ورزش چقدر است؟

🔵معمولاً بین ۶ تا ۹ ماه زمان لازم است تا بیمار بتواند به ورزش رقابتی بازگردد.

✅ آیا احتمال پارگی مجدد وجود دارد؟

🔵در صورت رعایت کامل برنامه توانبخشی و پرهیز از فعالیت زودهنگام، احتمال پارگی مجدد کاهش می‌یابد.

✅ آیا جای زخم در دو روش متفاوت است؟

🔵بله، گرافت همسترینگ معمولاً برش کوچک‌تری دارد، در حالی که در گرافت پاتلار برش قدامی زانو کمی بزرگ‌تر است.

در یک گفت‌وگوی خبری با دکتر صحرانورد، از چهره‌های برجسته جراحی رباط صلیبی، پرتکرارترین پرسش‌های بیماران درباره انتخاب گرافت همسترینگ یا پاتلار مطرح شد. ایشان تأکید کردند که موفقیت بازسازی ACL بیش از هر چیز به انتخاب صحیح روش، مهارت جراح و پایبندی بیمار به برنامه توانبخشی بستگی دارد.

ارتباط با پزشک و رزرو نوبت

📞 جهت دریافت نوبت و ارتباط مستقیم با مطب دکتر علیرضا صحرانورد می‌توانید با شماره‌های زیر تماس بگیرید:

09102017646 📞

09012017636 📞

خدمات دکتر علیرضا صحرانورد

دکتر علیرضا صحرانورد یکی از بهترین و باتجربه‌ترین جراحان ارتوپدی در ایران هستند که با سال‌ها سابقه موفق در زمینه جراحی استخوان، مفاصل و درمان آسیب‌های اسکلتی‌ـ‌عضلانی، همواره مورد اعتماد بیماران و جامعه پزشکی بوده‌اند. ایشان در حال حاضر در تهران به ارائه خدمات تخصصی ارتوپدی با بالاترین استانداردهای علمی و درمانی می‌پردازند.حوزه تخصصی اصلی دکتر صحرانورد، جراحی‌های تخصصی پا و مچ پا شامل درمان آسیب‌های ورزشی، آرتروسکوپی مچ پا و درمان زخم پای دیابتی است. علاوه بر این، ایشان در درمان طیف گسترده‌ای از بیماری‌های عمومی ارتوپدی از جمله آرتروز، دردهای مفاصل ،پیچ‌خوردگی‌ها و دردهای عضلانی نیز فعالیت گسترده و تخصصی دارند.از دیگر خدمات تخصصی دکتر علیرضا صحرانورد می‌توان به جراحی هالوکس والگوس (قوز شست پا)، درمان خار پاشنه، اصلاح کف پای صاف و انجام جراحی‌های اصلاحی پا با بالاترین دقت و مهارت اشاره کرد. استفاده از روش‌های کم‌تهاجمی، و تزریقات تخصصی مانند PRP ،تزریق ژل از رویکردهای نوین درمانی ایشان برای تسریع روند بهبود بیماران به شمار می‌رود.

منابع (References)

American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS)

Campbell’s Operative Orthopaedics

Journal of Arthroscopic and Related Surgery

منابع علمی دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران در حوزه بازسازی رباط صلیبی