استخوان تالوس کجاست؟ تالوس که در فارسی به آن «قاپ» هم میگویند، استخوانی در عمق مچ پاست که بین دو استخوان ساق، یعنی درشتنی و نازکنی، و استخوان پاشنه قرار گرفته است. وزن بدن از ساق از طریق همین استخوان به پا منتقل میشود و مفصل مچ پا و مفصل زیر آن را میسازد.
شکستگی تالوس شایع نیست، اما جدی است: معمولاً بعد از ضربهی شدید مثل تصادف یا سقوط از ارتفاع رخ میدهد و اگر درست درمان نشود، میتواند به آرتروز یا مرگ بخشی از استخوان منجر شود. در این راهنما توضیح میدهم تالوس دقیقاً کجاست، شکستگی آن چه علائمی دارد، چه انواعی دارد، کی گچ کافی است و کی جراحی لازم میشود، و نقاهت چقدر طول میکشد.
استخوان تالوس کجاست و چه کاری انجام میدهد؟
اگر انگشتتان را روی دو برجستگی کناری مچ پا (قوزکها) بگذارید، تالوس در عمق و درست میان آنها قرار دارد. طبق AAOS، تالوس بین درشتنی و نازکنی در بالا و استخوان پاشنه در پایین است؛ با استخوانهای ساق مفصل مچ پا را میسازد و با پاشنه مفصل زیر تالوس (سابتالار) را. Cleveland Clinic اضافه میکند تالوس از جلو هم به استخوان ناوی متصل است.
کار این استخوان سه چیز است: ساختن مفصل مچ پا، تحمل وزن ساق و امکان حرکت پا به بالا و پایین (Cleveland Clinic). حرکت پا به داخل و بیرون هم از مفصل زیر تالوس انجام میشود (AAOS). طول تالوس در بیشتر بزرگسالان حدود ۵ سانتیمتر است و بعد از استخوان پاشنه، دومین استخوان بزرگ پشت پاست.
در نتیجه جای کمی برای ورود رگهای خونی میماند و وقتی شکستگی جابهجا شود، خونرسانی بهراحتی قطع میشود. مفصلی را که تالوس در آن مینشیند، در مورتیس مچ پا چیست و چرا ثبات آن مهم است؟ توضیح دادهام.
| نوع شکستگی تالوس | کجای استخوان | نکتهی مهم برای بیمار |
|---|---|---|
| شکستگی گردن تالوس | بخش میانی، بین تنه و سر | شایعترین نوع (AAOS)؛ با جابهجایی، خطر قطع خونرسانی بالا میرود |
| شکستگی تنهی تالوس | بخش زیر درشتنی | سطح مفصل مچ درگیر است؛ دقت جااندازی مهم است |
| شکستگی سر تالوس | بخش جلویی، نزدیک استخوان ناوی | کمشایعترین نوع؛ ۵ تا ۱۰ درصد شکستگیهای تالوس (StatPearls) |
| شکستگی زائدهی خارجی | برجستگی کنار بیرونی | در اسنوبورد شایعتر (AAOS)؛ جابهجایی بیش از ۲ میلیمتر یعنی جراحی (StatPearls) |
| شکستگی باز | هر بخش، همراه با زخم پوست | خطر عفونت بیشتر؛ مراجعهی فوری (AAOS) |
علائم شکستگی تالوس چیست و چه چیزی باعث آن میشود؟
طبق AAOS، شکستگی تالوس معمولاً با درد حاد، ناتوانی در راهرفتن یا وزنگذاشتن روی پا، و ورم، کبودی و حساسیت قابلتوجه همراه است. Cleveland Clinic به تاولهای پر از مایع روی پوستِ ورمکرده هم اشاره میکند. در معاینه، پزشک علاوه بر استخوان، سلامت عصب و خونرسانی پا را هم بررسی میکند.
چه چیزی تالوس را میشکند؟ طبق AAOS و Cleveland Clinic بیشتر این شکستگیها از حوادث پرانرژی است: تصادف خودرو و موتورسیکلت، سقوط از ارتفاع و آسیب ورزشی، بهویژه اسنوبورد. StatPearls میگوید شکستگی تالوس کمتر از ۱ درصد همهی شکستگیها و ۳ تا ۶ درصد شکستگیهای پاست و تا ۷۳ درصد بیماران مرد هستند.
تشخیص قطعی با تصویربرداری است. AAOS توضیح میدهد عکس رادیولوژی شکستگی و میزان جابهجایی را نشان میدهد و سیتیاسکن جزئیات بیشتری برای سنجش شدت آسیب میدهد. StatPearls هم میگوید سیتی به برنامهریزی جراحی کمک میکند و شکستگیهایی را پیدا میکند که در عکس ساده دیده نمیشوند. اگر بعد از ضربهی شدید فقط عکس ساده گرفتهاید و هنوز نمیتوانید راه بروید، این نکته برای شما مهم است.
بله. «قاپ» نام فارسی همین استخوان است و در متون علمی به آن آستراگالوس هم میگویند (Cleveland Clinic). پس اگر در گزارش عکس یا سیتی کلمهی Talus یا Astragalus را دیدید، منظور همان استخوان قاپ مچ پاست.
بعد از ضربه نمیتوانید روی پا بایستید؟
دکتر علیرضا صحرانورد، جراح ارتوپدی پا و مچ پا، با بررسی عکس و سیتی مشخص میکند شکستگی تالوس جابهجا شده یا نه و گچ کافی است یا جراحی لازم است.
درمان شکستگی تالوس: چه زمانی گچ کافی است و چه زمانی جراحی؟
انتخاب درمان به یک سؤال برمیگردد: قطعات استخوان جابهجا شدهاند یا نه. طبق StatPearls، شکستگیهای بدون جابهجایی بهصورت غیرجراحی درمان میشوند و شکستگیهای جابهجا شده جراحی لازم دارند. AAOS در درمان غیرجراحی، گچگیری به مدت ۶ تا ۸ هفته را ذکر میکند که در این مدت وزنگذاری روی پا محدود است.
جراحی معمولاً به روش «جااندازی باز و تثبیت داخلی» انجام میشود: جراح قطعات را به جای درست برمیگرداند و با پیچهای مخصوص یا پلاک و پیچ ثابت میکند (AAOS). در آسیبهای پیچیده، Cleveland Clinic از فیکساتور خارجی هم نام میبرد. در شکستگی زائدهی خارجی تالوس، StatPearls جراحی را وقتی لازم میداند که قطعه بیش از ۲ میلیمتر جابهجا شده یا بزرگتر از ۱ سانتیمتر باشد.
اگر شکستگی باز باشد، یعنی استخوان از پوست بیرون زده یا زخمی روی محل شکستگی هست، طبق AAOS خطر عفونت بیشتر است و نباید مراجعه را حتی چند ساعت عقب انداخت. مسکن فقط برای کنترل درد است؛ آنچه جوشخوردن درست را ممکن میکند، قرارگرفتن قطعات در جای خود و محافظت از آنها تا پایان ترمیم است.
نقاهت شکستگی تالوس چقدر طول میکشد؟
طبق AAOS، بعد از جراحی پا ۲ تا ۸ هفته در آتل یا گچ میماند و وزنگذاشتن کامل روی پا ممکن است تا ۲ تا ۳ ماه مجاز نباشد. Cleveland Clinic مدت گچ را برای شکستگی ساده ۶ تا ۸ هفته و برای آسیب پیچیده ۸ تا ۱۲ هفته یا بیشتر ذکر میکند.
بازگشت به کار هم به شدت آسیب و نوع کار بستگی دارد؛ Cleveland Clinic بازهای از حداقل دو هفته تا حدود یک سال را ذکر میکند. در دورهی بدون وزنگذاری، مهمترین کار شما رعایت دقیق همین محدودیت است، چون فشار زودهنگام روی تالوسِ در حال ترمیم، جااندازی را به خطر میاندازد. برای آشنایی با روند کلی نقاهت در آسیبهای مچ، مدت زمان بهبودی شکستگی مچ پا و راههای درمان را ببینید.
در ماههای اول، پزشک با عکسهای پیاپی جوشخوردن و وضعیت خونرسانی را پیگیری میکند. StatPearls به «نشانهی هاوکینز» اشاره میکند: تغییری در عکس که نشان میدهد خونرسانی استخوان حفظ شده و پیشآگهی خوب است.
شکستگی تالوس چه عوارضی میتواند داشته باشد؟
طبق AAOS، دو عارضهی مهم شکستگی تالوس «نکروز آواسکولار» و «آرتروز پس از ضربه» است. در نکروز، قطع خونرسانی باعث مرگ بخشی از استخوان، فرورفتن آن و آسیب غضروف میشود. آرتروز پس از ضربه هم ممکن است حتی وقتی استخوان بهخوبی جوش خورده، ایجاد شود.
Cleveland Clinic به جوشخوردن در وضعیت نادرست و جوشنخوردن هم اشاره میکند. خطر نکروز به میزان جابهجایی بستگی دارد: شکستگی گردن تالوس با جابهجایی بیشتر، خطر بیشتری برای خونرسانی استخوان دارد. جزئیات کامل این عارضه، زمان تشخیص و درمانش را در شکستگی تالوس و خطر نکروز استخوان: درمان نوشتهام.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
بعد از هر ضربهی شدید به مچ پا، مثل تصادف یا سقوط از ارتفاع، اگر نمیتوانید روی پا وزن بگذارید، ورم و کبودی سریع ایجاد شده، روی پوست تاول زده، یا پا بیحس، سرد یا کمرنگ شده است، همان روز به اورژانس بروید. اگر استخوان از پوست بیرون زده یا زخم باز روی محل آسیب هست، بدون تأخیر مراجعه کنید.
اگر شکستگی تالوس درمان شده ولی ماهها بعد درد عمیق مچ، خشکی یا لنگیدن برگشته، باید دوباره معاینه و تصویربرداری شوید تا نکروز یا آرتروز زود دیده شود. اگر ضربه به پاشنه هم آسیب زده، شکستگی پاشنه پا (کالکانئوس): عکس، نقاهت و درمان را هم ببینید.
نظر دکتر علیرضا صحرانورد
جراح ارتوپدی پا و مچ پا
در شکستگی تالوس، عکس روز اول فقط نیمی از داستان است. به بیمارانم میگویم موفقیت درمان فقط به جوشخوردن استخوان نیست؛ به حفظ خونرسانی و سالمماندن سطح مفصل هم بستگی دارد. برای همین جااندازی دقیق در روزهای اول و پیگیری منظم در ماههای بعد، هر دو به یک اندازه مهماند.
پرسشهای متداول
استخوان تالوس کجاست؟
تالوس در عمق مچ پا، بین استخوانهای درشتنی و نازکنی در بالا و استخوان پاشنه در پایین قرار دارد. با ساق مفصل مچ پا و با پاشنه مفصل زیر تالوس را میسازد.
آیا شکستگی تالوس همیشه جراحی دارد؟
نه. شکستگی بدون جابهجایی معمولاً با گچ و محدودیت وزنگذاری به مدت ۶ تا ۸ هفته درمان میشود. شکستگی جابهجا شده به جراحی و تثبیت با پیچ یا پلاک نیاز دارد.
بعد از عمل تالوس مچ پا کی میتوانم راه بروم؟
طبق AAOS پا ۲ تا ۸ هفته در آتل یا گچ است و وزنگذاری کامل ممکن است تا ۲ تا ۳ ماه مجاز نباشد. زمان دقیق را جراح بر اساس عکسهای پیگیری تعیین میکند.
شکستگی تالوس چه عوارضی دارد؟
مهمترینها نکروز آواسکولار (مرگ بخشی از استخوان بهدلیل قطع خونرسانی)، آرتروز پس از ضربه، و جوشخوردن نادرست یا جوشنخوردن است. خطر نکروز با جابهجایی بیشتر، بالاتر میرود.
استخوان قاپ پا چیست؟
قاپ نام فارسی همان استخوان تالوس است؛ استخوانی در مچ پا که وزن بدن را از ساق به پا منتقل میکند و در حرکت پا به بالا و پایین نقش اصلی دارد.
سؤال شما اینجا نبود؟ مستقیم از دکتر بپرسید؛ پاسخ تا ۲ روز پیامک میشود.
شکستگی تالوس درمان شده ولی درد مچ برگشته؟
برای بررسی جوشخوردن، خونرسانی و وضعیت مفصل، با مطب دکتر صحرانورد تماس بگیرید.
منابع
