نقاهت شکستگی پاشنه پا معمولاً از همهی شکستگیهای پا طولانیتر است؛ چون استخوان پاشنه تمام وزن بدن را تحمل میکند و تا جوش نخورد نمیتوان روی آن وزن انداخت. در این مقاله میگوییم این مسیر چند مرحله دارد، هر مرحله چقدر طول میکشد و چه چیزی نتیجهی نهایی را تعیین میکند.
استخوان کالکانئوس چیست و کجاست؟
کالکانئوس همان استخوان پاشنه است — بزرگترین استخوان مچ پا که در پشت پا (عقبِ پا) قرار دارد. وقتی کف پایتان را لمس میکنید، برجستگی سفت پشت پا همین استخوان است.۱
کالکانئوس با استخوان تالوس (قاپ) که بالای آن نشسته، مفصل زیرقاپی را میسازد. کار این مفصل، حرکت پا به چپ و راست است — همان چیزی که اجازه میدهد روی زمین ناهموار تعادلتان را حفظ کنید.۱ به همین دلیل است که وقتی شکستگی این استخوان سطح مفصل را درگیر کند، ماجرا فقط «جوشخوردن استخوان» نیست؛ آیندهی همان حرکت هم درگیر میشود.
شکستگی کالکانئوس چطور اتفاق میافتد؟
این شکستگی معمولاً از ضربهی پرانرژی میآید: سقوط از ارتفاع یا تصادف رانندگی. شدتش هم به شدت ضربه بستگی دارد — یک پیچخوردگی ساده ممکن است فقط یک ترک ایجاد کند، در حالی که برخورد شدید میتواند استخوان را خرد کند.۱
نقاهت شکستگی پاشنه پا چند مرحله دارد؟
شکستگی استخوان پاشنه معمولاً در اثر سقوط از ارتفاع یا تصادف رخ میدهد و اغلب مفصل زیر قوزک را درگیر میکند. همین درگیری مفصل است که مسیر نقاهت را طولانی و حساس میکند.
| مرحله | زمان تقریبی | چه اتفاقی میافتد |
|---|---|---|
| ورم و بیحرکتی | هفتهی ۱ تا ۲ | پا بالا نگه داشته میشود تا ورم بخوابد |
| بدون وزناندازی | هفتهی ۲ تا ۸ | حرکتهای ملایم مفصل شروع میشود، ولی وزن ممنوع است |
| شروع وزناندازی | از حدود هفتهی ۸ تا ۱۲ | وزن بهتدریج و زیر نظر پزشک اضافه میشود |
| بازتوانی کامل | ماه ۴ تا ۱۲ | بازگشت قدرت، تعادل و الگوی طبیعی راه رفتن |
استخوان پاشنه اسفنجی است و سطح مفصلی دارد. وزنانداختن قبل از جوشخوردن میتواند قطعات را جابهجا کند و شکل مفصل را برای همیشه به هم بریزد. این تنها بخشی از درمان است که تعجیل در آن جبرانناپذیر است. دربارهی مدیریت درد همین هفتهها، درد بعد از عمل مچ پا را ببینید.
عکس شکستگی پاشنه پا چه چیزی را نشان میدهد؟
در رادیوگرافی، دو چیز بیش از همه اهمیت دارد و همانهاست که مسیر درمان را تعیین میکند:
- آیا سطح مفصلی درگیر شده؟ اگر خط شکستگی به مفصل زیرقاپی رسیده باشد، احتمال آرتروز بعدی و نیاز به جراحی بیشتر است.
- قطعات چقدر جابهجا شدهاند؟ همین جابهجایی است که مرز بین درمان با گچ و درمان با جراحی را مشخص میکند.
نمای نیمرخ (از پهلو) معمولاً گویاترین تصویر است، چون ارتفاع و زاویهی استخوان پاشنه را نشان میدهد. در موارد پیچیده، سیتیاسکن هم لازم میشود چون سطح مفصل را سهبعدی نشان میدهد و رادیوگرافی ساده این جزئیات را از دست میدهد.
در ترکهای ریز و شکستگیهای استرسی، رادیوگرافی روزهای اول ممکن است چیزی نشان ندهد. اگر درد پاشنه بعد از یک ضربه یا فعالیت سنگین ادامه پیدا کند، تکرار عکس یا تصویربرداری دقیقتر لازم است. مقایسهی این حالت با علتهای شایعتر درد پاشنه در درد قوزک پا نشانه چیست؟ آمده است.
درمان با جراحی یا بدون جراحی؟
معیار اصلی این است که قطعات استخوان جابهجا شدهاند یا نه.
| حالت | درمان | مدت |
|---|---|---|
| قطعات سر جای خود ماندهاند | گچ، آتل یا بریس بدون وزناندازی | ۶ تا ۸ هفته یا بیشتر |
| قطعات جابهجا شدهاند | جراحی: پیچ از راه پوست، یا جااندازی باز با پلاک و پیچ | بسته به نوع شکستگی |
بازههای وزناندازی هم عدد دارند: طبق آکادمی جراحان ارتوپدی آمریکا، وزناندازی نسبی از هفتهی ۶ تا ۱۰ بعد از آسیب یا جراحی شروع میشود، ولی برای وزناندازی کامل بیشتر بیماران باید تا ۳ ماه صبر کنند.۱
شکستگی پاشنه پا چقدر طول میکشد؟
این پرتکرارترین سؤال بیماران است و جوابش دو عدد کاملاً متفاوت دارد:
| شدت | بازگشت به فعالیت عادی |
|---|---|
| شکستگی خفیف | ۳ تا ۴ ماه |
| شکستگی شدید | ۱ تا ۲ سال |
این اعداد از راهنمای بیمارِ AAOS است.۱ اختلاف بزرگ بین این دو، دقیقاً به همان چیزی برمیگردد که بالا گفتیم: درگیرشدن یا نشدنِ سطح مفصلی.
چه عوارضی ممکن است پیش بیاید؟
شناختن اینها کمک میکند زودتر متوجه شوید و زودتر مراجعه کنید. AAOS این موارد را برمیشمارد: مشکل در ترمیم زخم و عفونت، درد و ورم مزمن، آرتروز پس از ضربه، تغییر الگوی راهرفتن و محدودیت حرکت، و تحریک پوست از فشار کفش.۱
- درد یا ورمی که بهجای کمشدن، بیشتر میشود
- ترشح، قرمزی گسترشیابنده یا تب
- بیحسی یا سردی انگشتان
- احساس جابهجایی یا صدای غیرعادی در محل شکستگی
چه چیزی نتیجهی نهایی را تعیین میکند؟
سه عامل بیش از بقیه اهمیت دارند: اینکه سطح مفصلی چقدر آسیب دیده، اینکه شکل و ارتفاع استخوان پاشنه چقدر بازسازی شده، و اینکه بیمار برنامهی وزناندازی را رعایت کرده یا نه.
- درد ناگهانی و شدید بعد از یک حرکت اشتباه
- ورم یا قرمزی که رو به افزایش است
- تب همراه با ترشح از محل جراحی
- بیحسی یا سوزش انگشتان که برطرف نمیشود
- ناتوانی در حرکتهایی که قبلاً میتوانستید
در دورهی نقاهت شکستگی پاشنه هستید؟
زمانبندی وزناندازی برای هر بیمار فرق دارد. برای بررسی وضعیت جوشخوردن با مطب تماس بگیرید.
بعد از بهبودی، پا مثل قبل میشود؟
بیشتر بیماران به راهرفتن طبیعی برمیگردند، ولی ممکن است تا مدتها بعد از فعالیت طولانی احساس خستگی یا درد خفیف در پاشنه بماند. کفی طبی و برنامهی تمرینی مناسب در این مرحله تفاوت زیادی ایجاد میکند.
کفی طبی و کفش مناسب بعد از شکستگی پاشنه
پاشنهای که شکسته و جوش خورده، فشار را مثل قبل توزیع نمیکند. کفی طبی سفارشی میتواند این فشار را پخش کند و درد هنگام راهرفتن طولانی را کم کند. انتخاب کفی بعد از تثبیت کامل جوشخوردگی انجام میشود.
نظر دکتر علیرضا صحرانورد
جراح ارتوپدی پا و مچ پا
بیمارانی که بهترین نتیجه را میگیرند لزوماً آنهایی نیستند که شکستگی سادهتری داشتهاند؛ آنهایی هستند که هشت هفتهی اول را دقیقاً طبق برنامه جلو رفتهاند.
پرسشهای متداول
بعد از شکستگی پاشنه کی میتوانم رانندگی کنم؟
معمولاً وقتی بتوانید بدون درد روی پا وزن بیندازید و کنترل کامل روی پدال داشته باشید؛ این زمان برای هر بیمار متفاوت است.
همهی شکستگیهای پاشنه جراحی لازم دارند؟
خیر. شکستگیهای بدون جابهجایی معمولاً بدون جراحی درمان میشوند.
چرا ورم پاشنهام ماههاست نمیخوابد؟
ورم باقیمانده بعد از شکستگی پاشنه شایع است و گاهی چند ماه طول میکشد. اگر رو به افزایش باشد باید بررسی شود.
کفی طبی بعد از شکستگی پاشنه لازم است؟
در بسیاری از بیماران کمک میکند فشار روی پاشنه توزیع شود و درد هنگام راهرفتن کمتر شود.
استخوان کالکانئوس کجاست؟
در پشت پا، همان برجستگی سفتِ پاشنه. بزرگترین استخوان مچ پاست و با استخوان قاپ، مفصل زیرقاپی را میسازد.
شکستگی پاشنه پا چند روزه خوب میشود؟
روز نه، ماه. در شکستگی خفیف ۳ تا ۴ ماه تا بازگشت به فعالیت عادی، و در موارد شدید ۱ تا ۲ سال.
راه رفتن بعد از شکستگی پاشنه پا از کِی؟
وزناندازی نسبی معمولاً از هفتهی ۶ تا ۱۰، و وزناندازی کامل برای بیشتر بیماران حدود ۳ ماه بعد.
عوارض شکستگی پاشنه پا چیست؟
مشکل ترمیم زخم و عفونت، درد و ورم مزمن، آرتروز پس از ضربه، تغییر الگوی راهرفتن و تحریک پوست از کفش.
سؤال شما اینجا نبود؟ مستقیم از دکتر بپرسید؛ پاسخ تا ۲ روز پیامک میشود.
سؤالی دربارهی روند بهبودی دارید؟
بررسی وضعیت جوشخوردن استخوان با یک معاینه و عکس ساده ممکن است.
منابع
