پاسخ کوتاه: آنتیبیوتیک تاندونیت آشیل را درمان نمیکند — و یک خانوادهی خاص از آنتیبیوتیکها حتی میتواند به تاندون آسیب بزند. تاندونیت آشیل عفونت نیست؛ آسیب و التهاب ناشی از فشار تکراری است. آنتیبیوتیک فقط وقتی جا دارد که عفونت واقعی ثابت شده باشد.
تاندونیت آشیل اصلاً عفونت است؟
نه. در تاندونیت آشیل، تاندون بر اثر بار تکراری آسیب میبیند و ساختار رشتههایش تغییر میکند. هیچ باکتریای در کار نیست.
به همین دلیل آنتیبیوتیک هیچ نقشی در درمانش ندارد. چیزی که کمک میکند، کاهش موقت بار، اصلاح الگوی تمرین، و مهمتر از همه تمرینهای تقویتی مشخص است.
گاهی بیمار با کلمهی «التهاب» به این نتیجه میرسد که پس باید عفونت باشد. این دو یکی نیستند: التهاب پاسخ بدن به آسیب است، عفونت حضور میکروب.
اگر میخواهید بدانید التهاب تاندونهای دیگر پا چه فرقی دارد، التهاب تاندون پرونئال را ببینید.
کدام آنتیبیوتیکها برای تاندون خطرناکاند؟
گروهی به نام فلوروکینولونها — داروهایی مثل سیپروفلوکساسین، لووفلوکساسین و اُفلوکساسین.
سازمانهای دارویی معتبر برای این گروه هشدار رسمی دربارهی تاندونیت و پارگی تاندون صادر کردهاند، و تاندون آشیل شایعترین تاندون درگیر است.
این عارضه میتواند در همان روزهای اول مصرف رخ دهد و در مواردی حتی هفتهها بعد از قطع دارو گزارش شده است.
⛔ مهم: این یعنی «با پزشک دربارهی جایگزین حرف بزنید»، نه اینکه خودسرانه آنتیبیوتیکی را که برای عفونت جدی تجویز شده قطع کنید.
| وضعیت | آنتیبیوتیک جایی دارد؟ | چه چیزی واقعاً کمک میکند |
|---|---|---|
| تاندونیت آشیل (بدون عفونت) | خیر | کاهش بار، تمرین تقویتی، اصلاح کفش |
| تاندینوپاتی مزمن | خیر | برنامهی تمرینی هدفمند و صبر چند ماهه |
| عفونت زخم یا محل جراحی | بله، با تشخیص پزشک | درمان عفونت، مراقبت زخم |
| عفونت استخوان | بله، طولانیمدت | درمان تخصصی و گاهی جراحی |
| درد آشیل حین مصرف فلوروکینولون | بازبینی فوری دارو | توقف فعالیت پرفشار، تماس با پزشک |
اگر حین مصرف این داروها درد آشیل گرفتم چه کنم؟
فعالیتهای پرفشار را همان لحظه متوقف کنید: دویدن، پرش و ورزشهای انفجاری.
همان روز با پزشک تجویزکننده تماس بگیرید و بگویید دقیقاً کجا درد دارید.
خودسرانه دارو را قطع نکنید؛ ممکن است برای عفونتی جدی لازم باشد و تصمیم جایگزینی با پزشک است.
و اگر صدای «تق» شنیدید یا نتوانستید روی نوک پا بایستید، این اورژانس است — احتمال پارگی کامل وجود دارد. دربارهی پارگی جزئی و اینکه با آن میشود راه رفت یا نه، در راه رفتن با پارگی جزئی تاندون آشیل نوشتهام، و روش جراحی آن در ترمیم کمتهاجم پارگی تاندون آشیل آمده است.
درد پشت پاشنه دارید؟ بررسی کنیم
با معاینه مشخص میشود مشکل از تاندون است یا از جای دیگر، و آیا دارویی که مصرف میکنید نقش دارد.
چه کسانی بیشتر در خطرند؟
افراد بالای ۶۰ سال.
کسانی که کورتیکواستروئید مصرف میکنند؛ ترکیب کورتون و فلوروکینولون خطر را بیشتر میکند.
گیرندگان پیوند کلیه، قلب یا ریه.
و کسانی که سابقهی بیماری تاندون دارند یا بهتازگی حجم تمرینشان را زیاد کردهاند.
نارسایی کلیه هم چون سطح دارو را در بدن بالا نگه میدارد، در فهرست عوامل خطر است.
پس درمان درست تاندونیت آشیل چیست؟
کاهش موقت بار، نه استراحت مطلق. بیحرکتی طولانی، تاندون را ضعیفتر میکند.
تمرینهای تقویتی هدفمند که ستون اصلی درماناند و باید هفتهها ادامه پیدا کنند.
اصلاح کفش و در برخی موارد بالابر پاشنه برای کمکردن کشش روی تاندون.
و صبر. بهبود تاندینوپاتی معمولاً ماهها زمان میبرد و بیشترین شکست درمان از رها کردن زودهنگام تمرینهاست.
⛔ تزریق کورتون داخل خودِ تاندون آشیل معمولاً توصیه نمیشود، چون خطر پارگی را بالا میبرد.
نظر دکتر علیرضا صحرانورد
جراح ارتوپدی پا و مچ پا
وقتی بیماری با درد تازهی آشیل میآید، یکی از اولین سؤالهایم این است که این چند هفته چه دارویی مصرف کرده. گاهی پاسخ همانجاست و در هیچ عکسی پیدا نمیشود.
پرسشهای متداول
آنتیبیوتیک تاندونیت آشیل را درمان میکند؟
نه. تاندونیت آشیل عفونت نیست و آنتیبیوتیک روی آن اثری ندارد.
کدام آنتیبیوتیکها برای تاندون خطر دارند؟
گروه فلوروکینولونها مثل سیپروفلوکساسین و لووفلوکساسین؛ برای این گروه هشدار رسمی دربارهی تاندونیت و پارگی تاندون وجود دارد.
اگر این دارو را مصرف میکنم باید قطعش کنم؟
خودسرانه نه. اگر درد تاندون پیدا کردید، فعالیت پرفشار را قطع کنید و همان روز با پزشک تجویزکننده صحبت کنید.
عارضه چقدر بعد از مصرف ظاهر میشود؟
میتواند در همان روزهای اول باشد و در مواردی هفتهها بعد از پایان دورهی دارو هم گزارش شده است.
تزریق کورتون برای تاندون آشیل خوب است؟
تزریق داخل خودِ تاندون آشیل معمولاً توصیه نمیشود چون خطر پارگی را بالا میبرد.
چطور بفهمم پارگی رخ داده؟
صدای ناگهانی «تق»، حس ضربه از پشت ساق، و ناتوانی در بلند شدن روی نوک همان پا. این حالت بررسی فوری میخواهد.
سؤال شما اینجا نبود؟ مستقیم از دکتر بپرسید؛ پاسخ تا ۲ روز پیامک میشود.
برای بررسی تاندون آشیل وقت بگیرید
با معاینه و در صورت لزوم سونوگرافی، مشخص میشود تاندون در چه وضعیتی است و برنامهی درمان چیست.
منابع
