پاسخ کوتاه: راه رفتن با واکر معمولاً از همان روزهای اول شروع میشود، اما راه رفتن مستقل و بدون وسیلهی کمکی به جوشخوردن استخوان تازه بستگی دارد و در بیشتر بیماران چند ماه طول میکشد. آنچه این مدت را تعیین میکند، میزان افزایش طول و سرعت استخوانسازی شماست، نه صرفاً گذشت زمان.
بعد از جراحی افزایش قد از چه روزی میشود راه رفت؟
در بیشتر روشهای امروزی، بیمار از یکی دو روز بعد از عمل با واکر و زیر نظر فیزیوتراپیست از تخت پایین میآید. اما این «راه رفتن» با آنچه در ذهن شماست فرق دارد: وزن اصلی بدن روی دستها و واکر است، نه روی پای عملشده.
میزان تحمل وزنی که اجازه دارید، بستگی به روش جراحی و نظر جراح شما دارد. در روش نیل داخلی معمولاً تحمل وزن محدود و کنترلشده اجازه داده میشود؛ در فیکساتور خارجی، خودِ فریم بخشی از وزن را میگیرد. تفاوت این دو روش را در مقالهی مراحل جراحی افزایش قد توضیح دادهام.
نکتهای که خیلی از بیماران نمیدانند: در همین هفتههای اول، مهمتر از قدمزدن، حفظ دامنهی حرکتی زانو و مچ پاست. عضلات و تاندونها همراه با استخوان کشیده میشوند و اگر تمرین نشوند، سفت میشوند. سفتی مفصل، نه خودِ استخوان، شایعترین دلیلی است که راهافتادن مستقل عقب میافتد.
| مرحله | وضعیت راه رفتن در این مرحله |
|---|---|
| روزهای اول بعد از عمل | بلندشدن از تخت با واکر، تحمل وزن محدود طبق دستور جراح |
| دورهی کشش (هر روز حدود ۱ میلیمتر) | واکر یا دو عصا، تمرین روزانهی دامنهی حرکتی زانو و مچ پا |
| شروع سفتشدن استخوان تازه | افزایش تدریجی تحمل وزن، معمولاً دو عصا |
| تأیید جوشخوردن در رادیوگرافی | یک عصا و بعد راه رفتن بدون وسیله |
| بازگشت کامل به فعالیت | بعد از بازگشت قدرت عضلات، نه صرفاً بعد از جوشخوردن استخوان |
چرا نمیشود زودتر عصا را کنار گذاشت؟
در جراحی افزایش قد، استخوان بریده میشود و بعد روزی حدود یک میلیمتر از هم دور میشود. در فاصلهی ایجادشده، استخوان تازه ساخته میشود. این استخوان تازه در ابتدا نرم است و مثل استخوان بالغ توان تحمل وزن ندارد.
کنارگذاشتن زودهنگام عصا یعنی گذاشتن تمام وزن بدن روی استخوانی که هنوز سفت نشده. نتیجهاش میتواند خمشدن محل استخوانسازی یا شکستن آن باشد — عارضهای که درمانش ماهها به دورهی نقاهت اضافه میکند.
به همین دلیل جراح شما بهجای دادن یک عدد ثابت، هر چند هفته یکبار رادیوگرافی میگیرد. آنچه در آن رادیوگرافی دیده میشود — تشکیل سه یا چهار جدار استخوانی در محل کشش — تعیین میکند که اجازهی وزنگذاری بیشتر بدهد یا نه.
احساس شما از پایتان معیار خوبی نیست؛ درد معمولاً زودتر از جوشخوردن استخوان از بین میرود. تنها راه مطمئن برای تشخیص اینکه استخوان تازه توان تحمل وزن دارد، دیدن آن در رادیوگرافی است.
برنامهی راهافتادن شما باید شخصی باشد
زمان کنارگذاشتن عصا با رادیوگرافی و معاینه تعیین میشود، نه با تجربهی دیگران.
چه چیزهایی این مدت را کوتاه یا بلند میکنند؟
مقدار افزایش طول مهمترین عامل است: هر سانتیمتر اضافه، هم دورهی کشش را طولانیتر میکند هم زمان سفتشدن را. سن هم اثر دارد؛ استخوانسازی در سنین پایینتر معمولاً سریعتر است. حداکثر طول قابلافزایش را در مقالهی حداکثر افزایش قد با جراحی نوشتهام.
سیگار، تغذیهی ضعیف و بیتحرکی سه عاملی هستند که در مطب بیشترین اثر منفی را دیدهام. در مقابل، انجام روزانهی تمرینات فیزیوتراپی — بهخصوص برای زانو و مچ پا — هم درد را کم میکند هم راهافتادن را جلو میاندازد.
جنس استخوان هم فرد به فرد فرق دارد. دو بیمار با سن یکسان و طول یکسان، ممکن است چند هفته با هم اختلاف داشته باشند. برای همین مقایسهی خودتان با بیمار دیگری که در اینترنت دیدهاید، بیشتر باعث نگرانی میشود تا کمک.
چه زمانی باید به جراح مراجعه کنید؟
اگر درد ناگهانی و شدید در محل استخوانسازی حس کردید، اگر پا ناگهان توان تحمل وزن قبلی را از دست داد، اگر تب یا ترشح چرکی از محل پینها دیدید، یا اگر زانو یا مچ پا بهتدریج سفت شد و دامنهی حرکتش کم شد، منتظر نوبت بعدی نمانید.
هیچکدام از این نشانهها بخش عادی نقاهت نیستند و هرچه زودتر دیده شوند، درمانشان سادهتر است.
در ویزیتهای پیگیری هم دو چیز را با خودتان ببرید: فهرست روزهایی که تمرین را انجام ندادهاید و هر تغییری که در شکل پا یا نحوهی راه رفتنتان دیدهاید. این دو، بیشتر از هر توضیح دیگری به جراح کمک میکند بفهمد کار در مسیر درست است یا نه.
در طول دورهی نقاهت روزتان چطور میگذرد؟
برنامهی روزانهی بیشتر بیماران سه بخش دارد: چرخاندن پیچ کشش طبق برنامهی جراح، تمرینات فیزیوتراپی (چند نوبت کوتاه در روز بهتر از یک نوبت طولانی است) و مراقبت از محل پینها در روش فیکساتور خارجی.
خواب هم بخشی از درمان است. در هفتههای کشش، درد شبانه و کشیدگی عضلات شایع است و بیخوابی، هم تحمل درد را کم میکند هم انگیزهی تمرین را. اگر خواب شما مرتب بههم میریزد، این را در ویزیت مطرح کنید؛ راهحل دارد.
همراه داشتن یک نفر در ماه اول کمک بزرگی است؛ نه برای راه بردن شما، بلکه برای کارهای سادهای مثل حمل لیوان آب وقتی دو دستتان روی واکر است. خانه را هم قبل از عمل آماده کنید: برداشتن فرشهای لغزنده، گذاشتن صندلی در حمام و جابهجا کردن وسایل پرکاربرد به قفسههای همسطح دست، سه کاری است که بعد از عمل قدرشان را میفهمید.
و آخرین نکته: این دوره طولانی است و بخش سختش معمولاً وسط کار است، نه اولش. بیمارانی که از قبل میدانند چند ماه با عصا زندگی میکنند، بسیار راحتتر از کسانی که انتظار چند هفته داشتهاند این مسیر را طی میکنند.
نظر دکتر علیرضا صحرانورد
جراح ارتوپدی پا و مچ پا
بیمارانی که هفتهای یکبار پیگیری میشوند، تقریباً همیشه زودتر از بیمارانی که خودسرانه پیش میروند روی پای خودشان میایستند. عجله در تحمل وزن، در نهایت دورهی نقاهت را طولانیتر میکند.
پرسشهای متداول
بعد از جراحی افزایش قد چند روز باید از واکر استفاده کرد؟
معمولاً در تمام دورهی کشش و بخشی از دورهی سفتشدن استخوان. زمان دقیقش به مقدار افزایش طول و سرعت استخوانسازی شما بستگی دارد.
راه رفتن بعد از جراحی افزایش قد دردناک است؟
در هفتههای اول درد و کشیدگی عضلات طبیعی است و با مسکن و فیزیوتراپی کنترل میشود. درد ناگهانی و شدید طبیعی نیست و باید بررسی شود.
میشود در دورهی نقاهت بدون عصا چند قدم برداشت؟
بدون اجازهی جراح نه. ریسکش خمشدن یا شکستن استخوان تازه است که درمانش ماهها طول میکشد.
کِی میتوانم رانندگی کنم؟
وقتی توان کنترل کامل پا و واکنش سریع را داشته باشید و جراح تأیید کند. برای پای راست معمولاً دیرتر از پای چپ است.
چه زمانی میتوانم دوباره ورزش کنم؟
ورزشهای کمفشار مثل شنا و دوچرخهی ثابت زودتر آزاد میشوند؛ دویدن و ورزشهای ضربهای بعد از جوشخوردن کامل و بازگشت قدرت عضلات.
سؤال شما اینجا نبود؟ مستقیم از دکتر بپرسید؛ پاسخ تا ۲ روز پیامک میشود.
سؤالی دربارهی دورهی نقاهت دارید؟
برای بررسی وضعیت استخوانسازی و برنامهی تحمل وزن وقت بگیرید.
منابع
