تغذیه برای افزایش قد قد را از سقف ژنتیکی بالاتر نمیبرد، ولی کمبود تغذیهای میتواند نوجوان را از رسیدن به همان سقف باز دارد. یعنی نقش تغذیه، «اجازهی رشد» است نه «موتور رشد». در ادامه میگوییم چه چیزی واقعاً لازم است و چه چیزی فقط تبلیغ است.
تغذیه برای افزایش قد دقیقاً چه نقشی دارد؟
رشد قد در صفحات رشد انتهای استخوانهای بلند اتفاق میافتد. این بافت برای ساختن استخوان تازه به مصالح نیاز دارد: پروتئین برای بستر، کلسیم برای سفتشدن و ویتامین D برای اینکه کلسیم اصلاً جذب شود. اگر یکی از اینها کم باشد، بدن نمیتواند تمام ظرفیت رشدش را استفاده کند.
اما نکتهی مهم این است که مصرف بیشتر از نیاز، رشد بیشتر نمیسازد. بدن مقدار اضافه را ذخیره یا دفع میکند. تصور «هرچه بیشتر، بلندتر» از پایه اشتباه است.
کدام مواد غذایی واقعاً مهماند؟
| مادهی مغذی | چرا لازم است | منبع غذایی |
|---|---|---|
| پروتئین | ساخت بستر بافت استخوان و عضله | گوشت، مرغ، ماهی، تخممرغ، حبوبات، لبنیات |
| کلسیم | سفتشدن و تراکم استخوان | شیر، ماست، پنیر، کنجد، سبزی برگسبز |
| ویتامین D | بدون آن کلسیم جذب نمیشود | نور آفتاب، ماهی چرب، تخممرغ، مکمل در صورت کمبود |
| آهن و روی | کمخونی و کمبود روی رشد را کند میکنند | گوشت قرمز، حبوبات، مغزها |
کمبود ویتامین D بین نوجوانان شایع است، چون بیشتر وقت روز داخل ساختمان میگذرد و پوشش هم مانع رسیدن نور کافی میشود. تشخیص کمبود با یک آزمایش خون ساده انجام میشود؛ مکمل بدون آزمایش توصیه نمیشود.
مطمئن نیستید رشد فرزندتان طبیعی است؟
دکتر علیرضا صحرانورد با بررسی منحنی رشد و در صورت لزوم رادیوگرافی صفحات رشد، وضعیت را روشن میکند.
خواب چه ربطی به قد دارد؟
بخش عمدهی ترشح هورمون رشد در ساعات خواب عمیق شبانه اتفاق میافتد. نوجوانی که شبها دیر میخوابد و خواب کافی ندارد، این پنجره را از دست میدهد. خواب منظم، ارزانترین کاری است که میشود برای رشد انجام داد.
مکملهای تبلیغاتی افزایش قد چطور؟
مکمل فقط وقتی معنا دارد که کمبودی وجود داشته باشد و آن کمبود با آزمایش ثابت شده باشد. محصولاتی که وعدهی چند سانتیمتر رشد در چند هفته میدهند، پشتوانهی علمی ندارند و در بهترین حالت فقط هزینهاند.
نظر دکتر علیرضا صحرانورد
جراح ارتوپدی پا و مچ پا
پدر و مادرهایی که سراغ من میآیند اغلب فهرست بلندی از مکملها را امتحان کردهاند. تقریباً هیچوقت مشکل، نبودِ مکمل نبوده؛ یا صفحات رشد بسته شده بوده یا اصلاً مشکلی وجود نداشته.
پرسشهای متداول
شیر خوردن قد را زیاد میکند؟
شیر منبع خوب کلسیم و پروتئین است و به رشد سالم کمک میکند، ولی بهتنهایی قد را از سقف ژنتیکی بالاتر نمیبرد.
مصرف کلسیم بیشتر، رشد بیشتر میدهد؟
خیر. مقدار بیش از نیاز بدن ذخیره یا دفع میشود و رشد اضافه نمیسازد.
چه زمانی باید آزمایش ویتامین D داد؟
در صورت خستگی مداوم، درد استخوانی یا نگرانی دربارهی رشد، با نظر پزشک.
رژیم گیاهخواری مانع رشد قد میشود؟
اگر پروتئین، آهن، روی و ویتامین B۱۲ بهاندازه تأمین شوند، مانعی ایجاد نمیکند.
چند ساعت خواب برای نوجوان کافی است؟
بیشتر منابع هشت تا ده ساعت خواب شبانه را برای نوجوان توصیه میکنند.
سؤال شما اینجا نبود؟ مستقیم از دکتر بپرسید؛ پاسخ تا ۲ روز پیامک میشود.
قبل از خرید مکمل، وضعیت رشد را بسنجید
یک بررسی ساده مشخص میکند اصلاً جای نگرانی هست یا نه.
منابع
