پاسخ کوتاه: متاتارس آدداکتوس یعنی نیمهی جلویی پای نوزاد به سمت داخل خم است، در حالی که پاشنه و مچ پا طبیعیاند. در بیشتر نوزادان، پا انعطافپذیر است و بدون هیچ درمانی طی ماههای اول خودبهخود صاف میشود. تنها موارد سفت و مقاوم به گچ یا آتل نیاز پیدا میکنند.
متاتارس آدداکتوس چیست و با پاچنبری چه فرقی دارد؟
در متاتارس آدداکتوس فقط جلوی پا به داخل منحرف است. اگر کف پای نوزاد را نگاه کنید، شکل حرف C میبینید.
در پاچنبری (کلاب فوت) ماجرا جدیتر است: علاوه بر جلوی پا، پاشنه هم به داخل چرخیده و به پایین کشیده شده و مچ پا محدود است.
این تفاوت حیاتی است، چون مسیر درمان کاملاً فرق میکند: متاتارس آدداکتوس اغلب خودبهخود خوب میشود، پاچنبری همیشه درمان فعال میخواهد.
اگر مچ پای نوزاد بهراحتی به بالا حرکت میکند و پاشنه در وضعیت طبیعی است، معمولاً با متاتارس آدداکتوس روبهرو هستیم.
| ویژگی | متاتارس آدداکتوس | پاچنبری (کلاب فوت) |
|---|---|---|
| جلوی پا | به داخل منحرف | به داخل منحرف |
| پاشنه | طبیعی | به داخل چرخیده |
| حرکت مچ پا | طبیعی | محدود، پنجه رو به پایین |
| شکل کف پا | حرف C | تغییر شکل شدیدتر |
| سیر طبیعی | اغلب خودبهخود اصلاح میشود | بدون درمان اصلاح نمیشود |
| درمان معمول | پیگیری، گاهی گچ | گچگیری مرحلهای و ادامهی درمان |
چرا ایجاد میشود؟
شایعترین توضیح، وضعیت قرارگیری جنین در رحم است؛ بهویژه در بارداریهای اول، دوقلویی یا کاهش مایع آمنیوتیک که فضای حرکت نوزاد را کم میکند.
به همین دلیل به آن یک «تغییر شکل وضعیتی» میگویند، نه یک نقص ساختاری.
سابقهی خانوادگی هم نقش دارد، ولی این به معنای بیماری ارثی نیست.
و یک نکتهی مهم برای والدین: هیچ کاری که در بارداری کرده یا نکردهاید باعث این حالت نشده است.
چطور میفهمیم انعطافپذیر است یا سفت؟
در معاینه، پاشنه ثابت نگه داشته میشود و جلوی پا بهآرامی به بیرون هدایت میشود.
اگر پا بهراحتی تا وضعیت مستقیم یا فراتر از آن صاف شود، انعطافپذیر است — این گروه معمولاً درمان نمیخواهد.
اگر تا خط وسط صاف شود ولی نه بیشتر، حالت متوسط است و معمولاً با پیگیری و گاهی کشش کنترل میشود.
و اگر اصلاً صاف نشود، سفت است و احتمالاً به گچگیری نیاز دارد.
لمس لبهی خارجی پا هم کمک میکند؛ در حالت شدیدتر، این لبه بهجای صاف بودن برجسته و قوسدار است.
نگران شکل پای نوزادتان هستید؟ معاینه کنیم
تشخیص اینکه پا انعطافپذیر است یا سفت، با یک معاینهی ساده مشخص میشود و بیشتر نگرانیها را رفع میکند.
درمان چیست و از چه سنی؟
در بیشتر موارد، درمان یعنی پیگیری منظم و اطمینانبخشی به والدین. بخش بزرگی از این پاها طی ماههای اول خودبهخود صاف میشوند.
در موارد متوسط، کشش ملایم که به والدین آموزش داده میشود و در تعویض پوشک روزی چند بار انجام میشود.
در موارد سفت و مقاوم، گچگیری مرحلهای — که هرچه زودتر شروع شود، تعداد گچ کمتری لازم است. برای همین سن پایین اهمیت دارد.
بعد از گچ، ممکن است مدتی کفش یا آتل نگهدارنده لازم شود.
و جراحی؟ در این عارضه بسیار نادر است و معمولاً فقط برای موارد شدید باقیمانده در سنین بالاتر مطرح میشود.
والدین چه چیزی را باید پیگیری کنند؟
آیا انحراف در حال کم شدن است یا ثابت مانده؟ عکس گرفتن ماهانه از کف پا کمک میکند تفاوت را ببینید.
آیا کودک هنگام راه افتادن زیاد زمین میخورد یا پاها به هم گیر میکنند؟
آیا پوشیدن کفش سخت شده یا روی پا قرمزی میافتد؟
و مهمتر از همه: اگر شکل پا نامتقارن است، یا مچ پا محدود به نظر میرسد، بررسی زودتر لازم است. ارزیابی کامل ناهنجاریهای مادرزادی پا را در ارزیابی بالینی دفورمیتیهای مادرزادی پا و مشکلات مشابه رشد اندام را در کوتاهی مادرزادی پا در کودکان آوردهام.
نظر دکتر علیرضا صحرانورد
جراح ارتوپدی پا و مچ پا
بیشتر والدینی که با نگرانی شکل پای نوزادشان میآیند، بعد از یک معاینه با خیال راحت برمیگردند. کاری که واقعاً مهم است، تشخیص همان اقلیت سفت است که زمان برایشان ارزش دارد.
پرسشهای متداول
آیا خودبهخود خوب میشود؟
در بیشتر نوزادانی که پایشان انعطافپذیر است، بله — اغلب طی ماههای اول و بدون درمان.
از کجا بفهمم پاچنبری نیست؟
در متاتارس آدداکتوس پاشنه طبیعی است و مچ پا آزادانه حرکت میکند. اگر مچ محدود یا پاشنه چرخیده باشد، باید سریع بررسی شود.
گچگیری از چه سنی؟
اگر لازم باشد، هرچه زودتر بهتر — در ماههای اول تعداد گچ کمتری لازم میشود.
کفش طبی کمک میکند؟
در موارد انعطافپذیر معمولاً لازم نیست. در موارد خاص و بعد از گچ ممکن است کفش یا آتل نگهدارنده تجویز شود.
روی راه افتادن کودک اثر میگذارد؟
معمولاً نه. بیشتر کودکان در زمان طبیعی راه میافتند؛ گاهی در ابتدا پنجهها کمی به داخل است.
آیا جراحی لازم میشود؟
بسیار نادر. جراحی معمولاً فقط برای موارد شدید باقیمانده در سنین بالاتر مطرح میشود.
سؤال شما اینجا نبود؟ مستقیم از دکتر بپرسید؛ پاسخ تا ۲ روز پیامک میشود.
برای معاینهی پای کودک وقت بگیرید
تشخیص زودهنگام موارد سفت، تفاوت بین چند گچ ساده و درمان طولانی است.
منابع
