پیاده‌روی با پارگی مینیسک: طبق AAOS بیشتر افراد بعد از پارگی هنوز می‌توانند روی زانو راه بروند؛ ولی اگر درد دارد، MedlinePlus می‌گوید وزن کامل بدن را روی آن نیندازید. «می‌شود راه رفت» هم به معنای «آسیب مهم نیست» نیست؛ اگر زانو قفل می‌کند یا ناپایدار است، معاینه شوید.
این مقاله برای کسی است که پارگی مینیسکش تشخیص داده شده یا گمان می‌کند دچار آن شده، و می‌پرسد چه کند و چه نکند. آناتومی مینیسک، روش‌های تشخیص و انواع جراحی را اینجا تکرار نمی‌کنیم؛ برای آن‌ها به مقاله‌ی آسیب مینیسک داخلی زانو سر بزنید.
این متن جای معاینه نیست. دستور فعالیت و جراحی را پزشک بعد از دیدن زانوی خودتان می‌دهد و اگر با آنچه اینجا می‌خوانید فرق داشت، نظر او مقدم است.
با پارگی مینیسک می‌شود پیاده‌روی کرد؟
AAOS می‌نویسد بیشتر مردم هنوز می‌توانند روی زانوی آسیب‌دیده راه بروند و بسیاری از ورزشکاران هم با وجود پارگی به بازی ادامه می‌دهند. پس اگر بعد از آسیب هنوز می‌توانید چند قدم بردارید، لزوماً به این معنی نیست که مینیسک سالم است.
همین منبع می‌گوید ممکن است لحظه‌ی آسیب صدای «پاپ» حس شود، و در طول ۲ تا ۳ روز بعد، زانو کم‌کم سفت‌تر و متورم‌تر می‌شود.
راهنمای MedlinePlus می‌گوید اگر پا درد می‌کند، تمام وزن بدن را روی آن نیندازید و تا وقتی ورم و درد بهتر نشده ممکن است برای راه رفتن به عصا نیاز داشته باشید. NHS هم توصیه می‌کند تا حد ممکن کمترین وزن را روی زانو بیندازید؛ مثلاً مدت زیاد سر پا نایستید.
منابع معتبر برای مسافت یا مدت پیاده‌روی عددی نمی‌دهند؛ پس عدد مشخصی هم از ما نمی‌خوانید.
علائمی که AAOS برای پارگی نام می‌برد این‌هاست: درد، سفتی و ورم، گیر کردن یا قفل شدن زانو، احساس خالی کردن زانو و محدود شدن دامنه‌ی حرکت. اگر این نشانه‌ها را دارید، به بخش «کِی دیگر صبر نکنید» همین مقاله نگاه کنید.
| حرکت (تا وقتی درد و ورم برطرف شود) | منبع و توصیه |
|---|---|
| چمباتمه | پرهیز (Harvard Health، MedlinePlus) |
| زانو زدن | پرهیز (Harvard Health) |
| چرخاندن زانو (پیچاندن) | پرهیز (Harvard Health، MedlinePlus) |
| دویدن | پرهیز (Harvard Health) |
| شنا با ضربه‌ی قورباغه‌ای | پرهیز (Harvard Health) |
| انداختن تمام وزن روی پای دردناک | اگر درد دارد توصیه نمی‌شود؛ ممکن است عصا لازم شود (MedlinePlus) |
کدام حرکات برای مینیسک مضرند؟
Harvard Health توصیه می‌کند تا وقتی درد و ورم از بین نرفته، از فعالیت‌هایی مثل چمباتمه، زانو زدن، چرخاندن زانو، دویدن و شنا با ضربه‌ی قورباغه‌ای پرهیز کنید. MedlinePlus هم همین را می‌گوید: از حرکات چمباتمه و چرخشی دوری کنید.
جدول زیر همین حرکت‌ها را کنار هم می‌گذارد. قید همه‌جا یکی است: تا وقتی درد و ورم برطرف شود. جایگزین مناسب را فیزیوتراپ بر اساس زانوی شما تعیین می‌کند.
برای بالا و پایین رفتن از پله هم تکنیک‌های ساده‌ای هست که در مقاله‌ی بالا رفتن از پله با زانوی دردناک آمده؛ آن‌ها را اینجا تکرار نمی‌کنیم.
احساس «خفیف» بودن علائم، جای تشخیص را نمی‌گیرد. AAOS یادآوری می‌کند علائم ممکن است طی ۲ تا ۳ روز بدتر شوند؛ پس تغییر زانو را دنبال کنید و اگر بهتر نشد، معاینه شوید.
زانویتان قفل می‌کند یا درد کم نمی‌شود؟
با مطب دکتر علیرضا صحرانورد تماس بگیرید تا زانوی شما معاینه شود.
پارگی خفیف با پارگی شدید چه فرقی دارد؟
منابع ما برای «خفیف» و «شدید» تعریف عددی نمی‌دهند؛ آنچه AAOS روشن می‌گوید اهمیت محل پارگی است. یک‌سوم بیرونی مینیسک خون‌رسانی خوبی دارد و پارگی در این ناحیه‌ی «قرمز» ممکن است خودبه‌خود جوش بخورد. دوسوم داخلی خون‌رسانی کافی ندارد.
AAOS همچنین اشاره می‌کند که با بالا رفتن سن، پارگی‌های فرسایشی بیشتر دیده می‌شود. یعنی شکل و علت پارگی در یک فرد جوان ورزشکار با فردی مسن‌تر ممکن است فرق کند. اینکه پارگی شما کدام نوع و در کدام ناحیه است را فقط معاینه و تصویربرداری روشن می‌کند.
در خانه چه کنیم؟
درمان غیرجراحی در AAOS بر پایه‌ی RICE است: استراحت، یخ، بانداژ فشاری و بالا نگه داشتن پا. MedlinePlus هم می‌گوید زانو را هر بار ۲۰ دقیقه و ۳ تا ۴ بار در روز یخ بگذارید، و یخ را مستقیم روی پوست نگذارید؛ مثلاً آن را داخل حوله بپیچید.
اگر درد دارید، مسکن مناسب را با نظر پزشک انتخاب کنید و نام یا مقدار دارو را خودسرانه تعیین نکنید.
Harvard Health می‌گوید وقتی درد بهتر شد، فعالیت را آهسته و تدریجی برگردانید. نوع و میزان فعالیت را پزشک یا فیزیوتراپ تعیین می‌کند.
برای هر تمرین تقویتی هم قبل از شروع از فیزیوتراپ بپرسید. ما برای این بخش از منبعی تمرین مشخص نقل نمی‌کنیم و نمی‌خواهیم حرکتی پیشنهاد بدهیم که برای پارگی شما مناسب نباشد.
کِی دیگر صبر نکنید؟
Harvard Health می‌گوید اگر با وجود رعایت توصیه‌های غیرجراحی، علائم بعد از ۳ تا ۴ هفته ادامه یافت، به پزشک مراجعه کنید. MedlinePlus هم می‌خواهد در این حالت‌ها تماس بگیرید: درد یا ورم بیشتر شد، خودمراقبتی کمک نکرد، زانو قفل شد و نتوانستید آن را صاف کنید، یا زانو ناپایدارتر شد.
NHS در این حالت‌ها مشاوره‌ی فوری پزشکی را توصیه می‌کند: زانو خیلی دردناک است؛ نمی‌توانید زانو را حرکت دهید یا هیچ وزنی روی آن بیندازید؛ زانو به‌شدت ورم کرده یا شکلش عوض شده؛ زانو قفل می‌کند، خالی می‌کند یا با درد صدا می‌دهد؛ یا تب خیلی بالا با قرمزی یا گرمی دور زانو دارید.
اگر درمان غیرجراحی جواب نداد، طبق AAOS پزشک ممکن است آرتروسکوپی را پیشنهاد کند. روش‌ها شامل برداشتن بخشی از مینیسک، ترمیم و پیوند است. انتخاب بین آن‌ها به نوع پارگی و شرایط شما بستگی دارد؛ شرح کامل روش‌ها را در مقاله‌ی جراحی مینیسک ببینید.
بعد از عمل مینیسک: خواب و راه رفتن
طبق AAOS، زمان توانبخشی بعد از ترمیم مینیسک حدود ۳ تا ۶ ماه است، و بعد از برداشتن بخشی از مینیسک حدود ۳ تا ۶ هفته. این‌ها بازه‌ی کلی‌اند؛ زمان دقیق بازگشت به راه رفتن عادی را جراح شما بر اساس نوع عمل مشخص می‌کند.
وضعیت خواب و بالش را تیم جراحی تعیین می‌کند. برای راه رفتن هم اینکه چه روزی عصا را کنار بگذارید یا چه مسافتی راه بروید را از جراح بپرسید.
MedlinePlus می‌گوید بعد از جراحی در این حالت‌ها به جراح خبر بدهید: تب ۳۸ درجه یا بالاتر، ترشح از محل برش، یا خونریزی که بند نمی‌آید.
پرسش‌های متداول
با پارگی مینیسک می‌توانم راه بروم؟
طبق AAOS بیشتر مردم هنوز روی زانوی آسیب‌دیده راه می‌روند. اگر درد، ورم یا قفل شدن دارید، فعالیت را کم کنید و معاینه شوید.
کدام حرکات برای مینیسک مضرند؟
Harvard Health پرهیز از چمباتمه، زانو زدن، چرخاندن زانو، دویدن و شنا با ضربه‌ی قورباغه‌ای را تا بهبود درد و ورم توصیه می‌کند.
کدام پارگی‌ها ممکن است خودبه‌خود جوش بخورند؟
طبق AAOS یک‌سوم بیرونی مینیسک خون‌رسانی خوبی دارد و پارگی در این ناحیه‌ی «قرمز» ممکن است خودبه‌خود جوش بخورد. دوسوم داخلی خون‌رسانی کافی ندارد. نوع پارگی شما را پزشک مشخص می‌کند.
چقدر یخ بگذارم؟
MedlinePlus: هر بار ۲۰ دقیقه، ۳ تا ۴ بار در روز، و یخ را مستقیم روی پوست نگذارید.
کِی باید به پزشک مراجعه کنم؟
Harvard Health: اگر بعد از ۳ تا ۴ هفته رعایت توصیه‌های غیرجراحی علائم ادامه داشت. اگر زانو قفل شد و نتوانستید صافش کنید، یا ناپایدارتر شد، زودتر اقدام کنید (MedlinePlus).
بعد از عمل مینیسک چقدر طول می‌کشد تا خوب شوم؟
AAOS: توانبخشی بعد از ترمیم حدود ۳ تا ۶ ماه و بعد از برداشتن بخشی از مینیسک حدود ۳ تا ۶ هفته است. زمان دقیق را جراح تعیین می‌کند.
سؤال شما اینجا نبود؟ مستقیم از دکتر بپرسید؛ پاسخ تا ۲ روز پیامک می‌شود.
می‌خواهید بدانید پارگی شما جراحی می‌خواهد؟
برای مشاوره و معاینه با مطب دکتر صحرانورد تماس بگیرید یا نوبت آنلاین رزرو کنید.
منابع
