پاسخ کوتاه: بریس یک حمایت موقت است، نه درمان. کارش این است که در دورهای که بافت هنوز ترمیم نشده یا عضلات هنوز قوی نشدهاند، از حرکتهای خطرناک جلوگیری کند. استفادهی درست از آن دو شرط دارد: نوع درست برای مشکل درست، و کنارگذاشتن بهموقع آن.
بریس چه کاری میکند و چه کاری نمیکند؟
بریس دامنهی حرکت مفصل را محدود میکند و از چرخش ناگهانی جلوگیری میکند. در پیچخوردگی، همین محدودیت به رباط آسیبدیده فرصت ترمیم میدهد.
بریس همچنین با فشار ملایم، تورم را کنترل میکند و حس امنیت میدهد — که خودش باعث میشود بیمار زودتر و طبیعیتر راه برود.
اما بریس رباط پارهشده را ترمیم نمیکند، عضله را قوی نمیکند و حس عمقی را برنمیگرداند. این سه کار فقط با تمرین انجام میشوند.
| نوع بریس | کاربرد معمول |
|---|---|
| نرم و کشی | تورم و حمایت خفیف؛ پیچخوردگی خفیف |
| بندی (لِیسآپ) | پیچخوردگی متوسط و بیثباتی مچ پا |
| مفصلدار با پنل کناری | آسیب شدیدتر یا بعد از جراحی |
| بوت واکر | بعد از شکستگی یا برای محدودیت وزنگذاری |
| تیپ ورزشی | حمایت موقت در جلسهی ورزش |
چه نوع بریسی برای چه مشکلی؟
بریس نرم و کشی برای تورم و حمایت خفیف؛ مناسب پیچخوردگیهای خفیف یا استفادهی پیشگیرانه در ورزش.
بریس بندی یا لِیسآپ، حمایت بیشتری میدهد و در پیچخوردگیهای متوسط و بیثباتی مچ پا کاربرد دارد.
بریس مفصلدار با پنلهای کناری، بیشترین محدودیت چرخش را میسازد و بعد از آسیبهای شدیدتر یا جراحی استفاده میشود. بوت واکر هم دستهی جداگانهای است و بیشتر بعد از شکستگی به کار میرود.
بعد از بستن بریس، باید بتوانید یک انگشت را بهسختی زیر بندها فرو کنید. اگر خیلی راحت رفت، شل است؛ اگر اصلاً نرفت، سفت است. و بعد از ده دقیقه راه رفتن، انگشتان پا باید گرم و با رنگ طبیعی باشند.
نمیدانید کدام بریس مناسب شماست؟
نوع بریس باید بر اساس شدت آسیب انتخاب شود، نه حدس.
چطور درست بسته میشود؟
قبل از بستن، پوست باید خشک باشد و بهتر است زیر بریس جوراب نازک بپوشید تا از سایش جلوگیری شود.
پاشنه باید کاملاً در جای خودش بنشیند. اگر پاشنه بالا بماند، بریس در طول روز سر میخورد و کاراییاش را از دست میدهد.
بندها را از پایین به بالا و بهطور یکنواخت ببندید؛ نه آنقدر شل که پا در بریس بلغزد، نه آنقدر سفت که انگشتان بیحس یا سرد شوند.
و یک نکته که خیلیها رعایت نمیکنند: بریس را داخل کفش امتحان کنید، نه فقط روی پای برهنه. بریسی که بهتنهایی راحت است ممکن است داخل کفش شما جا نشود یا انگشتان را تحت فشار بگذارد؛ بهتر است هنگام خرید، کفش همیشگیتان را همراه ببرید.
چند ساعت در روز و تا کِی؟
در روزهای اول بعد از آسیب، معمولاً در تمام ساعات فعالیت و راه رفتن. هنگام خواب اغلب لازم نیست، مگر پزشک گفته باشد.
با گذشت زمان، استفاده کم میشود و به فعالیتهای پرخطر محدود میگردد: ورزش، پیادهروی در سطح ناهموار یا شلوغی.
مدت کل استفاده به شدت آسیب بستگی دارد. مهمتر از عدد روزها این است که همزمان با آن، تمرینهای تقویتی و تعادلی انجام شوند.
خطر وابستگی به بریس واقعی است؟
استفادهی طولانی و بدون تمرین، عضلات را ضعیف نگه میدارد و باعث میشود بیمار بدون بریس احساس ناامنی کند.
این وابستگی بیشتر روانی و کارکردی است تا ساختاری — و راه حلش هم روشن است: کمکردن تدریجی استفاده همراه با تقویت عضلات و تمرین تعادل.
برنامهی این تمرینها را در مقالهی تمرینات تعادلی بعد از جراحی و آسیب پا نوشتهام.
بریس یا تیپ ورزشی؟
هر دو در کاهش خطر پیچخوردگی مجدد نقش دارند. بریس مزیت عملی روشنی دارد: خودتان میبندید، بارها استفاده میشود و کیفیتش در طول جلسه ثابت میماند.
تیپ باید توسط فرد آموزشدیده بسته شود و بعد از مدتی شل میشود؛ در مقابل، در بعضی رشتهها راحتتر داخل کفش جا میگیرد.
برای ورزشکاری که سابقهی پیچخوردگی مکرر دارد، استفاده از یکی از این دو در فعالیت پرخطر منطقی است — ولی باز هم، جایگزین تمرین نیست.
مراقبت از بریس
بریسهای پارچهای را طبق دستور سازنده و معمولاً با دست بشویید و در سایه خشک کنید؛ حرارت مستقیم، الاستیک را خراب میکند.
چسبهای ولکرو را دورهای از پرز تمیز کنید. ولکروی فرسوده، شایعترین دلیل شلشدن بریس در طول روز است.
و اگر پنلهای کناری تاب برداشتهاند یا بریس دیگر پاشنه را نگه نمیدارد، وقت تعویض است.
چه چیزی نشانهی استفادهی نادرست است؟
بیحسی یا گزگز انگشتان، سردشدن پا یا تغییر رنگ ناخنها — یعنی بریس خیلی سفت بسته شده است.
قرمزی، تاول یا زخم زیر بریس. این در بیماران دیابتی یا کسانی که حس پایشان کم است، جدیتر است و باید سریع بررسی شود.
و اگر با وجود بریس همچنان احساس ناپایداری دارید یا مچ پایتان میپیچد، یعنی نوع بریس مناسب نیست یا مشکل ساختاری زمینهای وجود دارد.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنید؟
اگر بعد از دو هفته استفادهی منظم، درد و تورم فروکش نکرده، یا اگر بعد از آسیب اصلاً نمیتوانستید وزن بگذارید.
اگر مچ پایتان بارها و بدون ضربهی جدی میپیچد، مسئله فراتر از بریس است. درجهبندی آسیب رباط و گزینههای درمان را در مقالهی آسیب رباط مچ پا توضیح دادهام.
و در دیابت یا کاهش حس پا، هر تغییر پوستی زیر بریس باید همان روز دیده شود.
بریس در پیشگیری چه نقشی دارد؟
در ورزشکارانی که سابقهی پیچخوردگی دارند، استفاده از بریس در تمرین و مسابقه یکی از مؤثرترین راههای کاهش خطر آسیب دوباره است. این گروه بیشترین سود را از بریس میبرند.
در فردی که هیچوقت مچ پایش آسیب ندیده، استفادهی روتین از بریس ضرورتی ندارد. آنچه در این گروه ارزش دارد، کفش مناسب و آمادگی عضلانی است.
و در کارهایی که ساعتها ایستادن روی سطح ناهموار دارند، بریس سبک میتواند خستگی پایان روز را کم کند — اگر پزشک تأیید کند و همراه با اصلاح کفش باشد.
نظر دکتر علیرضا صحرانورد
جراح ارتوپدی پا و مچ پا
بریس مثل چرخ کمکی دوچرخه است: در دورهای لازم است، ولی هدف این است که روزی بدون آن بتوانید حرکت کنید. آن روز با تمرین میرسد، نه با گذشت زمان.
پرسشهای متداول
بریس را شب هم باید بپوشم؟
معمولاً نه، مگر پزشک بهدلیل خاصی گفته باشد.
بریس باعث ضعف عضلات میشود؟
استفادهی طولانی بدون تمرین میتواند عضلات را ضعیف نگه دارد؛ به همین دلیل تمرین همراه آن ضروری است.
با بریس میتوانم ورزش کنم؟
در مرحلهای از بهبودی بله، و برای فعالیتهای پرخطر حتی توصیه میشود.
بریس آماده کافی است یا باید سفارشی باشد؟
برای بیشتر بیماران بریس آمادهی مناسب کافی است؛ سفارشی برای شرایط خاص در نظر گرفته میشود.
چه زمانی باید بریس را عوض کرد؟
وقتی ولکرو دیگر نمیچسبد، الاستیک شل شده یا بریس پاشنه را نگه نمیدارد.
سؤال شما اینجا نبود؟ مستقیم از دکتر بپرسید؛ پاسخ تا ۲ روز پیامک میشود.
با وجود بریس هنوز پایتان میپیچد؟
برای بررسی بیثباتی مچ پا وقت بگیرید.
منابع
