در این صفحه فیلم جراحی آرتروسکوپی مچ پا را میبینید: عملی که در آن جراح از چند برش کوچک، دوربینی به ضخامت یک مداد را وارد مفصل مچ میکند، غضروف و بافتهای داخل مفصل را روی مانیتور از نزدیک میبیند و همانجا درمان میکند.
طبق کلیولند کلینیک، بیشتر این عملها حدود یک ساعت طول میکشد، برشها معمولاً کمتر از نیم اینچ (حدود یک سانتیمتر) است و بیمار همان روز به خانه میرود. آرتروسکوپی برای هر درد مچ پایی نیست؛ برای مشکلی داخل مفصل است که با درمانهای غیرجراحی بهتر نشده. در ادامه میگویم در فیلم دقیقاً چه میبینید، چه کسی کاندید این عمل است، نقاهت چقدر طول میکشد و چه نشانهای بعد از عمل هشدار است.
در فیلم جراحی آرتروسکوپی مچ پا چه چیزی میبینید؟
ویدیو مراحل اصلی یک آرتروسکوپی مچ پا را نشان میدهد. ابتدا پا در وضعیت مناسب قرار میگیرد و با کشش ملایم، فضای مفصل کمی باز میشود تا دوربین راحتتر حرکت کند؛ StatPearls این کشش را برای دید بهتر داخل مفصل توصیف میکند. سپس از جلوی مچ برشهای کوچکی زده میشود: یکی برای دوربین و دیگری برای ابزار.
آنچه روی مانیتور میبینید، سطح غضروف، بافت ملتهب پوشش مفصل (سینوویوم) و هر زائده یا قطعهی شناوری است که حرکت مچ را محدود میکند. جراح بافت ملتهب و زائدهها را با ابزارهای ظریف برمیدارد و اگر ضایعهی غضروفی وجود داشته باشد، بستر آن را تمیز و برای ترمیم آماده میکند.
چیزی که فیلم نشان نمیدهد ولی مهمترین بخش تصمیم است، ارزیابی قبل از عمل است: معاینه، عکس و امآرآی، و اینکه آیا درمان غیرجراحی به اندازهی کافی امتحان شده یا نه. فیلم دیگری با توضیح کاربردهای این روش هم در فیلم آرتروسکوپی مچ پا: کاربردها منتشر کردهایم.
| مشکل داخل مفصل | در آرتروسکوپی چه میشود | نکتهی نقاهت (StatPearls) |
|---|---|---|
| گیرافتادگی استخوانی جلو یا پشت مچ | برداشتن زائدهی استخوانی و بافت ملتهب | معمولاً وزنگذاری به اندازهی تحمل با عصا |
| قطعهی شناور استخوان یا غضروف | خارجکردن قطعه | معمولاً وزنگذاری به اندازهی تحمل با عصا |
| ضایعهی غضروفی تالوس | تمیزکردن ضایعه و میکروفرکچر | ۴ تا ۶ هفته بدون وزن یا با وزن نسبی |
| التهاب پوشش مفصل بعد از ضربه | برداشتن بافت ملتهب (سینووکتومی) | شروع زودهنگام تمرین دامنهی حرکتی |
| آمادهسازی برای فیوژن مچ | آمادهکردن سطح مفصل برای جوشخوردن | برنامهی نقاهت عمل فیوژن |
آرتروسکوپی مچ پا برای چه مشکلاتی انجام میشود؟
StatPearls کاربردهای اصلی را اینطور فهرست میکند: ضایعهی غضروفی استخوان تالوس، خارجکردن قطعهی شناور، گیرافتادگی استخوانی جلو یا پشت مچ، التهاب پوشش مفصل بعد از ضربه، شستوشوی مفصل در عفونت، و آمادهکردن سطح مفصل برای فیوژن. کلیولند کلینیک بیثباتی مچ و پارگی رباط را هم به این فهرست اضافه میکند. ضایعهی غضروفی را در نقص غضروف تالوس جدا توضیح دادهام.
نشانهی مشترک این موارد، درد، ورم یا گیرکردن مچ است که مدتها بعد از یک پیچخوردگی یا ضربه باقی مانده و با استراحت، فیزیوتراپی و بریس بهتر نشده. طبق کلیولند کلینیک، کاندید مناسب کسی است که درد یا مشکل داخل مفصل مچ او به درمانهای دیگر جواب نداده است.
آرتروسکوپی همهکاره هم نیست. StatPearls آرتروز پیشرفتهی مچ، خشکی شدید مفصل، عفونت فعال، وضعیت نامناسب پوست و بافت نرم اطراف، بیماری شدید عروق پا و مفصل شارکو (آسیب مفصل در اثر بیماری عصبی) را از موانع این عمل میداند. در این شرایط باید گزینههای دیگری بررسی شود.
در جراحی باز، برای دیدن داخل مفصل برش بزرگتری لازم است. در آرتروسکوپی، به گفتهی AAOS برش به اندازهی جای دکمه است و بیشتر بیماران چند ساعت بعد از عمل به خانه میروند.
درد و ورم مچ پا مدتها بعد از پیچخوردگی مانده؟
دکتر علیرضا صحرانورد، جراح ارتوپدی پا و مچ پا، با معاینه و بررسی امآرآی مشخص میکند مشکل داخل مفصل است و آرتروسکوپی به کارتان میآید یا نه.
جراحی آرتروسکوپی مچ پا چطور انجام میشود و چقدر طول میکشد؟
طبق کلیولند کلینیک، عمل با بیحسی ناحیهای یا بیهوشی عمومی انجام میشود و بیشتر آرتروسکوپیها حدود یک ساعت طول میکشند. AAOS میگوید نوع بیهوشی بسته به مفصل و مشکل میتواند عمومی، نخاعی یا موضعی باشد. تصمیم نهایی را جراح و متخصص بیهوشی با توجه به شرایط شما میگیرند.
در بیشتر عملها از برشهای جلوی مچ استفاده میشود و بیمار به پشت میخوابد. اگر مشکل در پشت مفصل باشد، StatPearls توضیح میدهد که بیمار به شکم خوابانده میشود، پا آزاد میماند و از برشهای پشتی وارد مفصل میشوند. انتخاب مسیر به محل دقیق مشکل در امآرآی بستگی دارد.
طبق کلیولند کلینیک، آرتروسکوپی مچ پا تقریباً همیشه سرپایی است و بیمار همان روز ترخیص میشود. AAOS هم میگوید بیشتر بیماران چند ساعت پس از عمل به خانه میروند. بنابراین نیازی به بستری چندروزه نیست.
نقاهت بعد از آرتروسکوپی مچ پا چند هفته است؟
مدت نقاهت به کاری که داخل مفصل انجام شده بستگی دارد. طبق StatPearls، در عملهای ساده مثل برداشتن زائده یا قطعهی شناور، بیمار معمولاً با عصا و به اندازهی تحملش وزن روی پا میگذارد. اما اگر روی غضروف میکروفرکچر انجام شده باشد، ۴ تا ۶ هفته وزنگذاری کامل ممنوع است یا فقط بخشی از وزن مجاز است.
کلیولند کلینیک میگوید ممکن است چند هفته عصا یا آتل لازم باشد و بعد راهرفتن با بوت شروع شود. بازگشت به کار پشتمیز معمولاً چند هفته بعد ممکن است، ولی ورزش شدید چند ماه طول میکشد و بیشتر افراد ظرف چند ماه بهبود مییابند. طبق StatPearls تمرین دامنهی حرکتی زود شروع میشود تا مچ خشک نشود.
AAOS میگوید زخمهای کوچک ظرف چند روز جوش میخورند، ولی رسیدن مفصل به بهترین حالت چند هفته طول میکشد. پس برش کوچک را با نقاهت کوتاه یکی ندانید و برنامهی فیزیوتراپی را تا آخر ادامه دهید.
عوارض آرتروسکوپی مچ پا چیست؟
طبق AAOS، عوارض در کمتر از یک درصد کل عملهای آرتروسکوپی رخ میدهد و شایعترینها عفونت، لختهی خون، ورم یا خونریزی زیاد و آسیب عصب یا رگ است. این عدد مربوط به آرتروسکوپی همهی مفاصل است، نه فقط مچ پا.
در مچ پا، StatPearls آسیب عصبی را شایعترین عارضه میداند و بیشترین آن آسیب عصب سطحی پرونئال است؛ عصب نازکی که زیر پوست جلوی مچ عبور میکند و حس روی پا را میدهد. کلیولند کلینیک هم بیحسی و گزگز را در فهرست خطرهای این عمل آورده است.
بعد از آرتروسکوپی چه زمانی باید فوراً با پزشک تماس بگیریم؟
کلیولند کلینیک توصیه میکند در این موارد بدون معطلی با جراح تماس بگیرید: درد شدید، خونریزی از محل برش، تهوع و استفراغ، و نشانههای عفونت مثل تب یا تغییر رنگ اطراف زخم. لختهی خون یکی از عوارض شناختهشدهی این عمل است.
قبل از عمل هم اگر مچ پایتان بعد از پیچخوردگی بارها خالی میکند، هنگام حرکت گیر میکند یا مدتها ورم دارد، معاینهی تخصصی لازم است. گاهی مشکل در رباط است، نه داخل مفصل؛ درمان آن را در بازسازی رباط مچ پا: چه زمانی جراحی لازم است؟ توضیح دادهام.
نظر دکتر علیرضا صحرانورد
جراح ارتوپدی پا و مچ پا
بیمارانی که فیلم آرتروسکوپی را میبینند، اغلب فکر میکنند چون برش کوچک است، نقاهت هم چندروزه است. برش کوچک یعنی آسیب کمتر به بافتهای اطراف، نه اینکه مفصل زودتر خوب شود. کاری که داخل مفصل انجام میدهیم، مثلاً ترمیم غضروف، زمان خودش را میخواهد. به همین دلیل قبل از عمل دقیق میگویم برای مشکل همان بیمار چند هفته عصا لازم است، تا انتظار واقعی داشته باشد.
پرسشهای متداول
فیلم عمل جراحی مچ پا با آرتروسکوپی چه چیزی را نشان میدهد؟
تصویر آرتروسکوپی از داخل مفصل و روی مانیتور گرفته میشود: غضروف، پوشش مفصل و زائدهها. اگر به تصاویر جراحی حساس هستید، توضیحات همین صفحه اطلاعات لازم را بدون دیدن فیلم به شما میدهد.
آرتروسکوپی مچ پا چقدر طول میکشد؟
طبق کلیولند کلینیک بیشتر آرتروسکوپیهای مچ حدود یک ساعت طول میکشد و بیمار همان روز به خانه میرود. اگر همزمان کار دیگری مثل ترمیم رباط انجام شود، زمان عمل بیشتر میشود.
بعد از آرتروسکوپی مچ پا کی میتوانم راه بروم؟
در عملهای ساده معمولاً با عصا و به اندازهی تحمل وزن روی پا میگذارید. اگر میکروفرکچر روی غضروف انجام شده باشد، طبق StatPearls ۴ تا ۶ هفته وزن کامل ممنوع است.
آیا آرتروسکوپی مچ پا درد دارد؟
عمل زیر بیحسی یا بیهوشی انجام میشود و در حین آن دردی حس نمیکنید. بعد از عمل، درد و ورم با مسکن تجویزی و بالا نگهداشتن پا کنترل میشود؛ درد شدید را حتماً به جراح گزارش دهید.
آرتروسکوپی مچ پا برای آرتروز جواب میدهد؟
در آرتروز پیشرفتهی مچ، StatPearls آرتروسکوپی را جزو موارد منع میداند. در این مرحله گزینههای دیگری بررسی میشود و تصمیم با معاینه و عکس گرفته میشود.
سؤال شما اینجا نبود؟ مستقیم از دکتر بپرسید؛ پاسخ تا ۲ روز پیامک میشود.
به شما آرتروسکوپی مچ پا پیشنهاد شده؟
برای نظر دوم دربارهی لزوم عمل و برنامهی نقاهت، با مطب دکتر صحرانورد تماس بگیرید.
منابع
