مراقبت بعد از جراحی افزایش قد در دوره‌ی بلندکردن استخوان سه کار اصلی دارد: محل پین‌ها و زخم را تمیز و خشک نگه دارید، کشش و ویزیت‌های پیگیری را طبق برنامه‌ی تیم جراحی پیش ببرید، و نشانه‌های خطر را بشناسید تا اگر ظاهر شد همان روز خبر بدهید.
این مقاله درباره‌ی مراقبت روزمره است، نه درمان. دستور دقیق شما را همیشه تیم جراحی‌تان می‌دهد و اگر با آنچه اینجا می‌خوانید فرق داشت، دستور آن‌ها مقدم است.
یک نکته‌ی شفاف درباره‌ی منابع: راهنماهایی که استفاده کرده‌ام درباره‌ی بلندکردن درمانیِ اندام‌اند (مثل اختلاف طول پا) و بیشتر برای قاب بیرونی (فیکساتور خارجی) نوشته شده‌اند. همین اصول مراقبت برای جراحی افزایش قد هم به کار می‌رود، ولی تصمیم نهایی با تیم جراحی شماست.
مراقبت بعد از جراحی افزایش قد از محل پین‌ها و زخم چطور است؟
در روش فیکساتور خارجی، پین‌ها از پوست عبور می‌کنند و محل ورود هر پین یک زخم باز کوچک است. AAOS عفونت محل پین را از عوارض شناخته‌شده‌ی این روش می‌داند؛ برای همین تمیز نگه‌داشتن این نقطه‌ها بخش بزرگی از مراقبت روزمره‌ی شماست.
دفعات تمیزکردن را تیم جراحی شما تعیین می‌کند؛ MedlinePlus دو بار در روز می‌گوید.
مراحل کلی که MedlinePlus شرح می‌دهد: اول دست‌ها را بشویید و خشک کنید و دستکش بپوشید. بعد با محلولی که تیم‌تان تعیین کرده (در این منبع، آب استریل یا مخلوط نیمه‌نیمه‌ی سرم نرمال‌سالین با آب اکسیژنه) و برای هر پین یک سواب استریل جدا، محل پین را تمیز کنید.
حرکت سواب از خود پین شروع می‌شود و دایره‌وار به سمت بیرون می‌رود، به‌طوری که دایره‌ها بزرگ‌تر شوند.
ترکیب محلول را از پیش خودتان تغییر ندهید. اگر محلول یا روش شما با این توضیح فرق دارد، لزوماً خطا نیست؛ هر تیم برنامه‌ی خودش را دارد و آموزش عملی آن را معمولاً قبل از ترخیص می‌دهد.
نشانه‌های عفونت محل پین را در جدول پایین همین بخش آورده‌ام. فعلاً یک قاعده‌ی ساده یادتان باشد: اگر فکر می‌کنید عفونت دارید، MedlinePlus می‌گوید فوراً با جراح تماس بگیرید و صبر نکنید.
| نشانه | یعنی چه | چه کنید |
|---|---|---|
| قرمزی، گرمی یا تورم اطراف پین | از نشانه‌های عفونت محل پین است (MedlinePlus) | فوراً با جراح تماس بگیرید |
| قرمزی در حال گسترش | از نشانه‌های هشدار است (RNOH) | به تیم جراحی خبر بدهید |
| ترشح زرد، سبز، غلیظ یا بدبو | از نشانه‌های عفونت محل پین است (MedlinePlus) | فوراً به تیم جراحی خبر بدهید |
| درد بیشتر از قبل در ناحیه‌ی پین | از نشانه‌های هشدار است (MedlinePlus، RNOH) | به جراح خبر بدهید |
| تب یا احساس ناخوشی | از نشانه‌های عفونت است (MedlinePlus، RNOH) | همان روز با تیم جراحی تماس بگیرید |
| اشکال در تحمل وزن | از نشانه‌های هشدار است (RNOH) | به تیم جراحی خبر بدهید |
| بی‌حسی یا گزگز در اندام | ممکن است مربوط به عصب یا رگ باشد (RNOH) | به تیم بازسازی اندام اطلاع دهید |
| لق‌شدن پین | از نشانه‌های هشدار است (MedlinePlus) | فوراً به تیم جراحی خبر بدهید |
| شل یا ناپایدار شدن قاب، یا دردناک‌تر شدن پین | طبق RNOH به‌ندرت پیش می‌آید، ولی باید گزارش شود | به تیم جراحی خبر بدهید |
| سفتی بیشتر مفصل‌های بالا و پایین استخوان | سفتی مفصل از عوارض شناخته‌شده است (AAOS) | به تیم جراحی خبر بدهید |
برنامه‌ی کشش در خانه و ویزیت‌های پیگیری چطور است؟
طبق راهنمای بیمار بیمارستان RNOH در بریتانیا، استخوان معمولاً حدود یک میلی‌متر در روز بلند می‌شود. نکته‌ی مهم این است که دستور تنظیم قاب برای هر بیمار جداست و تیم درمان به شما آموزش می‌دهد؛ از روی تجربه‌ی بیمار دیگر یا یک ویدیو قاب را تنظیم نکنید.
همین منبع می‌گوید ممکن است تا زمانی که قاب تنظیم می‌شود، هر دو هفته یک بار به کلینیک مراجعه کنید. این فاصله یک نمونه است و برنامه‌ی شما را جراح مشخص می‌کند، ولی پیام اصلی روشن است: ویزیت پیگیری اختیاری نیست، چون در همان جلسه‌ها پیشرفت کشش و وضعیت پین‌ها دیده می‌شود.
انجام تمرین‌هایی که فیزیوتراپ داده، در راهنمای RNOH «بسیار مهم» توصیف شده است. AAOS هم سفتی مفصل را از عوارض این درمان می‌شمارد و توانبخشی گسترده را لازم می‌داند. پس تمرین روزانه بخشی از مراقبت است، نه کار اضافه.
درباره‌ی اینکه ورزش و فعالیت‌های سنگین‌تر از کِی شروع می‌شود، اینجا وارد جزئیات نمی‌شوم؛ در چه زمانی بعد از جراحی افزایش قد می‌توان ورزش را شروع کرد؟ توضیح داده‌ام. راه رفتن و تحمل وزن هم در راه رفتن مستقل بعد از جراحی افزایش قد از کِی ممکن است؟ آمده است.
اگر بین دو ویزیت چیزی نگرانتان کرد، منتظر نوبت بعدی نمانید. دلیل تماس همان نشانه‌هایی است که در جدول بخش اول می‌بینید.
اگر با میله‌ی داخلی عمل شده‌اید، پین بیرونی ندارید و دستور مراقبت از زخمتان را جراح می‌دهد؛ ویزیت‌های پیگیری و توانبخشی در هر دو روش لازم است (AAOS).
نشانه‌ای دارید که نمی‌دانید خطرناک است یا نه؟
اگر قرمزی، ترشح، تب یا لق‌شدن پین دیدید، همان روز با مطب دکتر علیرضا صحرانورد تماس بگیرید.
حمام، خواب و کارهای روزمره چطور مدیریت می‌شود؟
برای دوش، MedlinePlus می‌گوید بیشتر کسانی که پین دارند حدود ۱۰ روز بعد از عمل می‌توانند دوش بگیرند، ولی باید از جراح بپرسید که در مورد شما مجاز است یا نه. RNOH اضافه می‌کند که دوش معمولاً قبل از تمیزکردن پین‌ها گرفته می‌شود.
درباره‌ی وان، RNOH توصیه می‌کند اندام را با تخته‌ی وان یا کیسه‌ی ضدآب بیرون از آب نگه دارید. اگر این ممکن نیست، وان توصیه نمی‌شود، چون آب کثیف احتمال عفونت پین را بالا می‌برد.
برای خواب، RNOH پیشنهاد می‌کند بین دو پا بالش بگذارید تا فلز قاب به اندام سالم آسیب نزند.
درباره‌ی لباس، همین راهنما می‌گوید درز کناری لباس را بشکافید و چسب ولکرو یا بند بدوزید، یا یک تکه پارچه‌ی اضافه بگذارید تا لباس روی قاب جا شود. زیرپوش را هم فراموش نکنید.
درد در دوره‌ی کشش ممکن است وجود داشته باشد و RNOH دلیلش را این می‌داند که استخوان همراه عصب، عضله و رگ‌ها کشیده می‌شود. برای راه‌های کنترل درد، نوشته‌ی جداگانه‌ای دارم: کنترل درد بعد از جراحی افزایش قد.
تغذیه و سیگار چه اثری روی دوره‌ی بلندکردن دارند؟
RNOH صریح می‌نویسد سیگار جوش‌خوردن استخوان را به تأخیر می‌اندازد و خطر عوارض را بالا می‌برد. در درمانی که کل هدفش ساختن استخوان تازه است، این یکی از اصلی‌ترین چیزهایی است که در دست خود بیمار است. اگر سیگار می‌کشید، موضوع را با جراح در میان بگذارید.
درباره‌ی غذا، همین راهنما پیشنهاد می‌کند در هر وعده دست‌کم یکی از این‌ها را داشته باشید: پروتئین، کلسیم، ویتامین C یا ویتامین D. این توصیه‌ی کلی است و رژیم اختصاصی نیست؛ اگر بیماری زمینه‌ای مثل دیابت یا مشکل کلیه دارید، رژیم را با پزشک خودتان هماهنگ کنید.
منابعی که بررسی کردم مقدار مشخصی برای مکمل‌ها ارائه نمی‌دهند. بنابراین مکمل را خودسرانه شروع نکنید و دوز را فقط با نظر پزشک تعیین کنید.
کدام نشانه‌ها یعنی باید فوراً تماس بگیرید؟
MedlinePlus نشانه‌های عفونت محل پین را فهرست کرده است: قرمزی، گرمی، تورم، درد بیشتر از قبل، ترشح زرد، سبز، غلیظ یا بدبو، تب، بی‌حسی یا گزگز، و لق‌شدن پین. RNOH نشانه‌های دیگری هم نام می‌برد، از جمله درد بیشتر در ناحیه، قرمزی در حال گسترش، اشکال در تحمل وزن، و تب یا احساس ناخوشی. برای نشانه‌های عصبی یا عروقی هم باید به تیم بازسازی اندام خبر بدهید.
همین راهنما می‌گوید شل یا ناپایدار شدن قاب، یا دردناک‌تر شدن پین، به‌ندرت پیش می‌آید؛ ولی اگر پیش آمد باید خبر بدهید.
همه‌ی این نشانه‌ها در جدول بخش اول کنار هم آمده است. جدول جای معاینه نیست؛ اگر نشانه‌ای را نمی‌توانید تشخیص دهید، تماس گرفتن همیشه بهتر از صبر کردن است.
پرسش‌های متداول
محل پین را چند بار در روز باید تمیز کرد؟
تیم جراحی شما تعداد دفعات را تعیین می‌کند؛ MedlinePlus دو بار در روز می‌گوید.
بعد از عمل افزایش قد کِی می‌توان دوش گرفت؟
طبق MedlinePlus بیشتر کسانی که پین دارند حدود ۱۰ روز بعد از عمل می‌توانند دوش بگیرند، ولی اول از جراح بپرسید.
استخوان در دوره‌ی کشش چقدر در روز بلند می‌شود؟
طبق راهنمای RNOH معمولاً حدود یک میلی‌متر در روز. دستور دقیق تنظیم قاب برای هر بیمار فرق می‌کند و تیم درمان آموزش می‌دهد.
سیگار چه اثری روی جوش‌خوردن استخوان دارد؟
RNOH سیگار را عامل تأخیر در جوش‌خوردن و افزایش عوارض می‌داند؛ ترک آن را با جراح مطرح کنید.
هر چند وقت باید برای ویزیت پیگیری بروم؟
RNOH می‌گوید ممکن است تا زمانی که قاب تنظیم می‌شود، هر دو هفته یک بار به کلینیک مراجعه کنید. برنامه‌ی دقیق شما را جراح مشخص می‌کند.
سؤال شما اینجا نبود؟ مستقیم از دکتر بپرسید؛ پاسخ تا ۲ روز پیامک می‌شود.
می‌خواهید قبل از عمل از مراقبت‌های بعد از آن مطمئن شوید؟
برای مشاوره و معاینه با مطب دکتر صحرانورد تماس بگیرید یا نوبت آنلاین رزرو کنید.
منابع
