جواب کوتاه: نه به آن شکلی که تبلیغ میشود. این باور که حرکات کششی باعث افزایش قد میشوند، از یک واقعیت کوچک بزرگ شده است — کشش و آویزانشدن، فشردگی دیسکهای ستون فقرات را موقتاً باز میکنند، نه اینکه استخوان را بلندتر کنند.
چرا تصور میشود حرکات کششی باعث افزایش قد میشود؟
قد هر آدمی در طول روز حدود یک تا دو سانتیمتر کم میشود؛ چون وزن بدن دیسکهای بین مهرهها را کمی فشرده میکند. صبح که از خواب بلند میشوید بلندتر هستید و شب کوتاهتر. کشش و آویزانشدن همین فشردگی را موقتاً برمیگرداند و اندازهگیری بعد از آن، عدد بزرگتری نشان میدهد.
این تغییر واقعی است، ولی موقتی. چند ساعت بعد از راهرفتن و نشستن، همهچیز به حالت قبل برمیگردد. رشد واقعی قد فقط از طریق استخوانهای بلند و صفحات رشد آنها اتفاق میافتد.
پس چه چیزی واقعاً قد را زیاد میکند؟
تا وقتی صفحات رشد باز باشند، استخوانهای بلند از انتها رشد میکنند و قد زیاد میشود. صفحه رشد نواری از غضروف نزدیک انتهای استخوان است و وقتی رشد کامل شد، سفت و به استخوان توپر تبدیل میشود. از آن لحظه به بعد، هیچ تمرین و مکملی طول استخوان را تغییر نمیدهد.
| عامل | اثر واقعی بر قد |
|---|---|
| ژنتیک | تعیینکنندهترین عامل |
| تغذیهی کافی و خواب منظم | کمک به رسیدن به حداکثر ظرفیت ژنتیکی |
| ورزش منظم | سلامت عمومی و قامت بهتر؛ نه افزایش طول استخوان |
| حرکات کششی و آویزانشدن | بازگشت موقت فشردگی دیسک، بدون اثر دائمی |
| مکملهای تبلیغاتی | بدون شواهد علمی |
اصلاً. ورزش منظم به تراکم استخوان، قدرت عضلانی و قامت صاف کمک میکند و همینها باعث میشوند نوجوان بلندتر به نظر برسد و سالمتر باشد. فقط ادعای «افزایش قد» پشتوانهی علمی ندارد.
نگران قد فرزندتان هستید؟
یک رادیوگرافی ساده نشان میدهد صفحات رشد هنوز باز هستند یا نه — و همین تعیین میکند چه گزینههایی روی میز است.
اگر صفحات رشد بسته شده باشند چه؟
بعد از بستهشدن صفحات رشد، تنها روشی که طول استخوان را افزایش میدهد، جراحی بلندکردن استخوان است؛ روشی که در آن استخوان بهصورت کنترلشده برش داده میشود و دو سر آن بهتدریج از هم فاصله میگیرند تا استخوان تازه ساخته شود. این جراحی برای همه مناسب نیست و تصمیم دربارهاش نیازمند معاینه و تصویربرداری است.
چه زمانی باید نگران کوتاهی قد بود؟
وقتی سرعت رشد قد بهوضوح از همسنوسالان کمتر باشد، یا رشد قد در یک سال تقریباً متوقف شده باشد. در این حالت بررسی صفحات رشد و علتهای زمینهای منطقی است، نه شروع مکمل و تمرین.
نظر دکتر علیرضا صحرانورد
جراح ارتوپدی پا و مچ پا
خانوادههای زیادی ماهها پول و امید صرف تمرین و مکمل میکنند و بعد میفهمند صفحات رشد از دو سال قبل بسته بوده. یک عکس ساده در همان اول، این را روشن میکند.
پرسشهای متداول
آویزانشدن از بارفیکس قد را زیاد میکند؟
فقط فشردگی دیسکهای ستون فقرات را موقتاً برمیگرداند؛ اثر دائمی بر طول استخوان ندارد.
بهترین ورزش برای رشد قد نوجوان چیست؟
هیچ ورزشی بهطور اختصاصی قد را زیاد نمیکند. ورزش منظم برای سلامت استخوان مفید است.
شنا باعث بلندتر شدن قد میشود؟
شنا قامت و قدرت عضلانی را بهتر میکند، ولی طول استخوان را تغییر نمیدهد.
تا چه سنی امکان رشد قد هست؟
تا زمانی که صفحات رشد باز باشند. زمان بستهشدن آنها با رادیوگرافی مشخص میشود.
مکملهای افزایش قد مؤثرند؟
مکملها فقط در صورت وجود کمبود تغذیهای معنا دارند و بهتنهایی قد را زیاد نمیکنند.
سؤال شما اینجا نبود؟ مستقیم از دکتر بپرسید؛ پاسخ تا ۲ روز پیامک میشود.
قبل از خرجکردن، وضعیت را روشن کنید
بررسی صفحات رشد با یک عکس ساده از دست انجام میشود.
منابع
