آسیب رباط دلتوئید مچ پا: علائم و درمان

فهرست مطالب

رباط دلتوئید مچ پا در سمت داخلی مفصل قرار دارد و برخلاف رباط خارجی، کمتر آسیب می‌بیند — ولی وقتی آسیب ببیند، معمولاً جدی‌تر است. درد سمت داخل مچ پا بعد از یک پیچ‌خوردگی، همیشه باید بررسی شود.

رباط دلتوئید مچ پا چه کاری می‌کند؟

این رباط پهن و قوی، قوزک داخلی را به استخوان‌های پا وصل می‌کند و از چرخش بیش از حد پا به بیرون جلوگیری می‌کند. چون قوی‌تر از رباط‌های خارجی است، آسیبش نیاز به نیروی بیشتری دارد و اغلب همراه با آسیب دیگری رخ می‌دهد.

!چرا درد سمت داخل مچ پا مهم‌تر است
  • اغلب همراه با شکستگی قوزک خارجی یا آسیب سندسموز است
  • می‌تواند نشانه‌ی ناپایداری مفصل مچ پا باشد
  • درمان‌نشدن آن به صاف‌شدن قوس کف پا منجر می‌شود
  • درد داخلی مزمن گاهی از آسیب تاندون تیبیال خلفی است، نه رباط
معاینه‌ی ناحیه‌ی زیر قوزک داخلی مچ پا
درد سمت داخل مچ پا اغلب آسیب همراه دارد.

علائم آسیب رباط دلتوئید چیست؟

علامت چه چیزی را مطرح می‌کند
درد و ورم زیر قوزک داخلی آسیب مستقیم رباط دلتوئید
درد همزمان در سمت خارجی مچ احتمال آسیب ترکیبی یا شکستگی
درد در چرخاندن پا به بیرون کشش روی رباط داخلی
احساس ناپایداری هنگام راه‌رفتن احتمال ناپایداری مفصل

درمان آسیب رباط دلتوئید مچ پا چطور است؟

آسیب‌های ایزوله و بدون ناپایداری معمولاً با درمان غیرجراحی خوب می‌شوند: دوره‌ای از محافظت با بریس یا واکر بوت، سپس فیزیوتراپی برای بازگرداندن دامنه‌ی حرکت و قدرت.

بستن بریس مچ پا برای بیمار توسط متخصص
بریس در دوره‌ی محافظت از کشش دوباره‌ی رباط جلوگیری می‌کند.
iچه زمانی جراحی مطرح می‌شود؟

وقتی آسیب رباط دلتوئید همراه با شکستگی یا ناپایداری مفصل باشد، یا وقتی با وجود درمان غیرجراحی، ناپایداری باقی بماند. تصمیم بعد از تصویربرداری و گاهی رادیوگرافی تحت فشار گرفته می‌شود.

درد سمت داخل مچ پایتان ادامه دارد؟

آسیب رباط داخلی نیاز به بررسی دقیق دارد. برای معاینه با مطب تماس بگیرید.

چرا این آسیب گاهی دیر تشخیص داده می‌شود؟

چون توجه معمولاً روی سمت خارجی مچ پا متمرکز می‌شود که شایع‌ترین محل پیچ‌خوردگی است. اگر درد سمت داخلی جدی گرفته نشود، آسیب دلتوئید ممکن است هفته‌ها بدون تشخیص بماند و به ناپایداری مزمن منجر شود.

چه علائمی نشان می‌دهد پارگی مزمن شده است؟

شایع‌ترین شکایت، حس «خالی‌کردن» مچ پا روی سطح ناهموار است. بیمار می‌گوید پایش قابل اعتماد نیست و مدام مچ پایش می‌پیچد، آن هم بدون ضربه‌ی جدید.

درد معمولاً در سمت داخلی مچ پا و پشت قوزک داخلی است و بعد از ایستادن طولانی یا راه رفتن زیاد بدتر می‌شود. تورم مزمن و خفیف همان ناحیه هم شایع است.

نشانه‌ی مهم دیگر، تغییر تدریجی شکل پاست: صاف‌شدن قوس کف پا و چرخش پاشنه به سمت خارج. وقتی این تغییر شکل شروع شود، یعنی مسئله از یک رباط فراتر رفته است.

iچرا رادیوگرافی تحت فشار مهم است؟

در عکس معمولی، مفصل مچ پا ممکن است کاملاً طبیعی به نظر برسد. وقتی همان عکس در حالت ایستاده یا تحت فشار کنترل‌شده گرفته شود، بازشدن فاصله‌ی داخلی مفصل دیده می‌شود — همان چیزی که ناپایداری واقعی را ثابت می‌کند.

تشخیص چطور قطعی می‌شود؟

معاینه اولین قدم است: فشار روی مسیر رباط، آزمون‌های ناپایداری و مقایسه با پای سالم. اما معاینه به‌تنهایی برای تصمیم جراحی کافی نیست.

رادیوگرافی ایستاده نشان می‌دهد فاصله‌ی داخلی مفصل باز شده است یا نه — چیزی که در عکس خوابیده دیده نمی‌شود. ام‌آر‌آی هم وضعیت خودِ رباط، تاندون تیبیالیس خلفی و غضروف مفصل را نشان می‌دهد.

این سه با هم تصمیم را می‌سازند. اگر غضروف مفصل هنوز سالم باشد، بازسازی رباط منطقی است؛ اگر ساییدگی پیشرفته باشد، برنامه‌ی درمان کاملاً فرق می‌کند.

سی‌تی‌اسکن هم گاهی اضافه می‌شود، مخصوصاً وقتی شک به آسیب غضروف یا شکستگی کوچک قدیمی وجود دارد. هدف از همه‌ی این‌ها یک چیز است: قبل از باز کردن مچ پا بدانیم دقیقاً با چه چیزی روبه‌رو هستیم.

تصاویر ام‌آر‌آی مچ پا روی مانیتور رادیولوژی و اشاره‌ی جراح به ناحیه‌ی رباط داخلی
ام‌آر‌آی نشان می‌دهد بافت رباط برای ترمیم مانده است یا باید بازسازی شود.

گرافت تاندونی یعنی چه و از کجا می‌آید؟

وضعیت رباط روش درمان معمول
پارگی تازه، بافت سالم درمان غیرجراحی یا ترمیم مستقیم
پارگی کهنه، بافت جمع‌شده بازسازی با گرافت تاندونی
ناپایداری همراه با صافی کف پا بازسازی رباط + اصلاح هم‌زمان تغییر شکل
ناپایداری با ساییدگی خفیف غضروف بازسازی، با انتظار واقع‌بینانه از نتیجه
ساییدگی پیشرفته‌ی مفصل برنامه‌ی درمانی متفاوت؛ بازسازی به‌تنهایی کافی نیست

در پارگی تازه، دو سر رباط را می‌شود به هم دوخت. اما در پارگی کهنه، بافت رباط جمع شده و کیفیتش را از دست داده است؛ دوختن چنین بافتی مثل بخیه‌زدن روی پارچه‌ی پوسیده است.

در بازسازی، مسیر رباط با یک تاندون جایگزین بازساخته می‌شود. این تاندون می‌تواند از خود بیمار گرفته شود یا از بانک بافت تأمین شود؛ انتخاب بین این دو به سن، سطح فعالیت و ترجیح بیمار بستگی دارد و باید قبل از عمل درباره‌اش صحبت شود.

نکته‌ی مهم این است که بازسازی رباط اغلب به‌تنهایی کافی نیست. اگر صافی کف پا یا اختلال تاندون تیبیالیس خلفی هم وجود داشته باشد و اصلاح نشود، همان نیرویی که رباط را پاره کرد دوباره سراغ گرافت می‌آید.

اصول کلی بازسازی رباط‌های مچ پا — چه سمت داخلی و چه سمت خارجی — شبیه هم است و آن را در مقاله‌ی درمان پارگی رباط مچ پا جداگانه توضیح داده‌ام. تفاوت اصلی در سمت داخلی این است که نیروی وارد بر گرافت بیشتر است، چون وزن بدن دائماً آن را می‌کشد؛ به همین دلیل رعایت دوره‌ی محدودیت وزن‌گذاری اینجا سخت‌گیرانه‌تر است.

دوره‌ی نقاهت بعد از بازسازی چطور است؟

بعد از عمل، مچ پا برای مدتی در آتل یا بوت بی‌حرکت می‌ماند و تحمل وزن محدود می‌شود تا گرافت فرصت جاافتادن پیدا کند. مدت دقیق این مرحله را جراح بر اساس آنچه حین عمل دیده تعیین می‌کند.

بعد از آن، فیزیوتراپی مرحله‌ای شروع می‌شود: اول بازگرداندن دامنه‌ی حرکتی، بعد قدرت عضلات و در نهایت تمرینات تعادل و حس عمقی. این مرحله‌ی آخر است که جلوی پیچ‌خوردن دوباره را می‌گیرد و اغلب هم همان است که بیماران نیمه‌کاره رهایش می‌کنند.

بازگشت به ورزش‌های ضربه‌ای معمولاً چند ماه طول می‌کشد و باید تدریجی باشد. بازگشت زودهنگام، شایع‌ترین دلیل شکست بازسازی است.

در همین دوره، تمرینات حس عمقی نقش تعیین‌کننده دارند: تمرین ایستادن روی یک پا، اول روی زمین صاف و بعد روی سطح نرم، چیزی است که کنترل مچ پا را برمی‌گرداند. بدون این مرحله، عضلات ممکن است قوی شوند ولی مچ پا همچنان غافلگیر شود.

چه زمانی باید به جراح مراجعه کنید؟

اگر مچ پایتان بعد از یک پیچ‌خوردگی، بیش از چند هفته درد و تورم سمت داخلی دارد، اگر بارها بدون ضربه‌ی جدی می‌پیچد، یا اگر قوس کف پایتان در مقایسه با پای دیگر صاف‌تر شده، بررسی لازم است.

این‌ها همان نشانه‌هایی هستند که اگر یک سال نادیده گرفته شوند، تفاوت بین یک ترمیم ساده و یک بازسازی با گرافت را می‌سازند.

درد شبانه، بی‌حسی انگشتان یا ناتوانی در تحمل وزن هم نشانه‌هایی هستند که نباید منتظر بمانند.

🩺

نظر دکتر علیرضا صحرانورد

جراح ارتوپدی پا و مچ پا

هر وقت بیماری با درد سمت داخل مچ پا می‌آید، اول به دنبال یک آسیب همراه می‌گردم. آسیب دلتوئید به‌ندرت تنها می‌آید.

پرسش‌های متداول

آسیب رباط دلتوئید چقدر طول می‌کشد؟

بسته به شدت آسیب، از چند هفته تا چند ماه متغیر است.

آیا همیشه جراحی لازم دارد؟

خیر. آسیب‌های بدون ناپایداری معمولاً غیرجراحی درمان می‌شوند.

چرا سمت داخل مچ پایم ورم کرده؟

می‌تواند از آسیب رباط دلتوئید، تاندون تیبیال خلفی یا شکستگی باشد و نیاز به معاینه دارد.

بعد از این آسیب می‌توانم ورزش کنم؟

پس از بازگشت کامل قدرت و ثبات و با تأیید پزشک.

گرافت از بدن خودم بهتر است یا از بانک بافت؟

هر دو نتایج قابل‌قبولی دارند. گرافت از خود بیمار محل برداشت اضافه می‌کند و گرافت بانک بافت این مشکل را ندارد؛ انتخاب بر اساس شرایط شماست.

بعد از بازسازی چقدر طول می‌کشد تا راه بروم؟

بعد از دوره‌ی بی‌حرکتی، تحمل وزن تدریجاً اضافه می‌شود. زمان دقیق به روش جراحی و اصلاحات همراه بستگی دارد.

آیا ناپایداری بعد از بازسازی برمی‌گردد؟

اگر عامل زمینه‌ای مثل صافی کف پا اصلاح نشود یا بازگشت به ورزش زودهنگام باشد، احتمالش وجود دارد.

بریس به‌جای جراحی کافی نیست؟

بریس می‌تواند علائم را کم کند و برای بعضی بیماران انتخاب درستی است، اما رباط پاره‌شده را ترمیم نمی‌کند.

سؤال شما اینجا نبود؟ مستقیم از دکتر بپرسید؛ پاسخ تا ۲ روز پیامک می‌شود.

ثبت سؤال

درد داخل مچ پا را نادیده نگیرید

این ناحیه اغلب آسیب همراه دارد که باید پیدا شود.

منابع

  1. Acute Ankle Sprain — StatPearls, NCBI Bookshelf
  2. Sprained Ankle — OrthoInfo, AAOS
مقلات مرتبط
جراح ارتوپد ایرانی در حال معاینه‌ی کیست گانگلیون روی پشت پای بیمار

علت کیست گانگلیون یا کیست مچ پا چیست؟

معاینه‌ی ورم ماهیچه پا: پزشک ارتوپد با فشار ملایم انگشت روی ساق بیمار، برای تشخیص کشیدگی عضله از لخته‌ی خون

علت ورم ماهیچه پا: عضله کشیده شده یا لخته؟

جراح ارتوپدی در حال توضیح روش جراحی پا و مچ پا با ماکت استخوان پا

جراحی پا و مچ پا: انواع روش‌ها، مزایا و معایب