عمل رباط مچ پا به روش بروستروم، رباطهای پاره یا شلشدهی سمت بیرونی مچ را دوباره سفت و به استخوان متصل میکند تا مچ دیگر «خالی نکند». این عمل برای هر پیچخوردگی نیست: طبق StatPearls فقط وقتی پیشنهاد میشود که بعد از ۳ تا ۶ ماه درمان غیرجراحی، ناپایداری مچ ادامه داشته باشد.
بعد از عمل معمولاً ۲ هفته مچ بیحرکت میماند و بیشتر ورزشکاران حدود ۳ تا ۴ ماه بعد به ورزش برمیگردند. در این مقاله (همراه فیلم جراحی) توضیح میدهم چه کسی کاندید این عمل است، عمل رباط مچ پا چگونه است و نقاهت را قدمبهقدم چطور طی کنید.
چه کسی به عمل رباط مچ پا نیاز دارد؟
بیشتر پیچخوردگیهای مچ پا بدون جراحی خوب میشوند. AAOS جراحی را برای پیچخوردگی نادر میداند و آن را برای کسانی نگه میدارد که بعد از ماهها توانبخشی درست، هنوز ناپایداری و درد دارند. StatPearls معیار روشنتری میدهد: ناپایداری پایدار بعد از ۳ تا ۶ ماه درمان محافظهکارانه.
مشکل این است که پیچخوردگی ساده برای بعضیها ساده نمیماند. طبق StatPearls تا ۴۰ درصد افرادی که علائمشان ادامه دارد دچار «بیثباتی مزمن مچ پا» میشوند: پیچخوردگیهای پشتسرهم و احساس خالیکردن مچ، بهخاطر اینکه رباط خوب جوش نخورده یا توانبخشی کامل نشده است. AAOS هم ناتمامماندن توانبخشی را شایعترین علت این وضعیت میداند.
اینکه پارگی شما در کدام درجه است و آیا اصلاً جراحی لازم دارد، موضوع مقالهی پارگی رباط مچ پا: با جراحی یا بدون جراحی؟ است. این صفحه برای کسی است که تصمیم به عمل نزدیک شده.
| زمان بعد از عمل | چه اتفاقی میافتد | منبع |
|---|---|---|
| ۰ تا ۲ هفته | بیحرکتی در گچ یا آتل، عصا، بالا نگهداشتن پا | StatPearls |
| بعد از ۲ هفته | شروع تمرین دامنهی حرکتی، سپس تقویت و تعادل | StatPearls و AAOS |
| ماه ۱ تا ۳ بازگشت به فعالیت | استفاده از بریس برای محافظت از ترمیم | StatPearls: ۲ تا ۳ ماه بریس |
| حدود ۳ تا ۴ ماه | بازگشت بیشتر ورزشکاران به ورزش | StatPearls |
از کجا بفهمیم رباط مچ پا خوب جوش نخورده است؟
نشانههای بیثباتی مزمن طبق StatPearls و AAOS اینهاست: پیچخوردن مکرر مچ حتی روی زمین صاف، احساس اینکه مچ زیر وزن «خالی میکند»، درد و ورم پایدار سمت بیرونی مچ و ترس از دویدن یا راهرفتن روی زمین ناهموار. AAOS میگوید اگر درد بیش از ۴ تا ۶ هفته ادامه یابد، ممکن است با پیچخوردگی مزمن روبهرو باشید.
تشخیص با معاینهی شلی مچ در مقایسه با پای سالم شروع میشود. عکس رادیولوژی برای رد شکستگی و امآرآی برای دیدن رباط، غضروف و تاندونهای اطراف به کار میرود. AAOS میگوید پیچخوردگی شدید گاهی همراه آسیب غضروف یا پارگی تاندون است و اینها نوع جراحی را تغییر میدهند.
قبل از تصمیم به عمل، مطمئن شوید توانبخشی واقعی انجام شده است: تمرین قدرت عضلات کناری ساق و تمرین تعادل، نه فقط استراحت و بانداژ. برنامهی تمرین را در تمرینات تعادلی بعد از پیچ خوردگی مچ پا ببینید.
در روش بروستروم رباط خودِ بیمار کوتاه و دوباره به استخوان دوخته میشود. فقط وقتی رباط آنقدر تخریب شده که قابل ترمیم نیست، از گرافت تاندونی برای بازسازی استفاده میشود. انتخاب بین این دو معمولاً با امآرآی و گاهی حین خود عمل مشخص میشود.
مچ پایتان بارها پیچ خورده و هنوز خالی میکند؟
دکتر علیرضا صحرانورد، جراح ارتوپدی پا و مچ پا، با معاینه و امآرآی مشخص میکند فیزیوتراپی کافی است یا عمل رباط مچ پا لازم دارید.
عمل رباط مچ پا چگونه است؟ مراحل روش بروستروم
طبق StatPearls، روش بروستروم استاندارد طلایی درمان جراحی است: ترمیم آناتومیک رباط پارهشدهی جلویی بیرون مچ (ATFL) و در صورت نیاز رباط زیرین آن (CFL). رباط شلشده کوتاه و دوباره به استخوان نازکنی دوخته میشود و اغلب با «اصلاح گولد» تقویت میشود، یعنی بافت محکم مجاور روی ترمیم کشیده میشود تا استحکام بیشتری بدهد.
عمل از یک برش در سمت بیرونی مچ پا انجام میشود. AAOS میگوید جراح ممکن است ابتدا با آرتروسکوپی (دوربین کوچک) داخل مفصل را ببیند و تکههای شل غضروف یا استخوان را بردارد. اگر رباط آنقدر آسیب دیده که قابل ترمیم با بخیه نباشد، بهجای ترمیم، بازسازی با گرافت تاندونی انجام میشود.
در فیلم جراحی که همراه این صفحه است، مراحل واقعی عمل پارگی رباط مچ پا را میبینید. تفاوت دقیق ترمیم و بازسازی و اینکه کدام برای شما مناسب است را در ترمیم یا بازسازی رباط مچ پا؛ تفاوت در چیست؟ توضیح دادهام.
طول درمان بعد از عمل پارگی رباط مچ پا چقدر است؟
طبق StatPearls، بیمار معمولاً ۲ هفته بعد از ترمیم در گچ یا آتل بیحرکت میماند. بعد تمرینهای دامنهی حرکتی شروع میشود و در ادامه تقویت عضلات و تمرین تعادل. AAOS هدف توانبخشی را برگرداندن قدرت، دامنهی حرکت و تعادل میداند و میگوید بسته به شدت آسیب و نوع جراحی چند هفته تا چند ماه طول میکشد.
StatPearls توصیه میکند در ۲ تا ۳ ماه اول بازگشت به فعالیت، مچ با بریس محافظت شود و بیشتر ورزشکاران حدود ۳ تا ۴ ماه بعد از عمل به ورزش برمیگردند. پس اگر ورزشکار هستید، برنامهی واقعی برای برگشت به مسابقه چند ماه است، نه چند هفته.
دربارهی نتیجه، StatPearls میگوید حدود ۹۰ درصد بیماران نتیجهی خوب تا عالی با ثبات دوبارهی مچ دارند. بزرگترین خطر طبق AAOS بازگشت زودهنگام به فعالیت است که میتواند ترمیم را دوباره پاره کند؛ عجلهکردن در این مرحله همهی کار را هدر میدهد. کلیولند کلینیک عوارض احتمالی را هم فهرست میکند: عفونت، لختهی خون، مشکل ترمیم زخم، واکنش به بیهوشی و آسیب اتفاقی به رگ یا عصب.
بعد از عمل چه دردی طبیعی است و مراقبت درست چیست؟
در روزهای اول، درد و ورم اطراف برش طبیعی است و با بالا نگهداشتن پا، استراحت و داروی تجویزی کنترل میشود. در این مدت با عصا راه بروید و وزن را طبق دستور جراح روی پا بگذارید، نه زودتر. آتل یا گچ را خشک نگه دارید و خودتان باز نکنید.
بعد از برداشتن آتل، سفتی مچ و ورمی که آخر روز بیشتر میشود تا چند هفته عادی است. ولی دردی که هر روز بدتر شود، تب، ترشح از زخم یا ورم و درد شدید ساق را جدی بگیرید. توضیح کامل درد طبیعی و غیرطبیعی را در درد مچ پا بعد از جراحی رباط؛ کِی طبیعی است؟ نوشتهام.
فیزیوتراپی بخش اصلی درمان است، نه کار اضافه. AAOS میگوید حس عمقی مختل مچ یکی از علتهای رایج پیچخوردگی دوباره است، پس تمرین تعادل را حتی بعد از برگشت به ورزش ادامه دهید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر مچ پایتان بیش از ۴ تا ۶ هفته بعد از پیچخوردگی هنوز درد دارد، چند بار پشتسرهم پیچ خورده یا هنگام راهرفتن خالی میکند، معاینه لازم است. همچنین اگر ۳ تا ۶ ماه فیزیوتراپی کردهاید و مچ هنوز ناپایدار است، زمان بررسی گزینهی جراحی است.
و فوری مراجعه کنید اگر بعد از ضربه نمیتوانید روی پا وزن بگذارید، مچ کج شده، بیحسی دارید، یا بعد از عمل تب، ترشح زخم یا درد و ورم شدید ساق پیدا شد.
نظر دکتر علیرضا صحرانورد
جراح ارتوپدی پا و مچ پا
بیشتر مچهایی که به من برای عمل ارجاع میشوند، هنوز یک دورهی فیزیوتراپی درست را امتحان نکردهاند و بعضی با همان تمرین تعادل خوب میشوند. اما وقتی مچ بعد از ماهها تمرین هنوز خالی میکند، ترمیم بروستروم عمل قابلاعتمادی است. چیزی که نتیجه را خراب میکند معمولاً خود جراحی نیست، عجلهی بیمار برای برگشت به ورزش است.
پرسشهای متداول
عمل رباط مچ پا چگونه است و چند ساعت طول میکشد؟
در روش بروستروم از یک برش سمت بیرونی مچ، رباط شل کوتاه و دوباره به استخوان دوخته میشود و گاهی با آرتروسکوپی داخل مفصل هم بررسی میشود. زمان دقیق به ترمیم یا بازسازی و کارهای همراه بستگی دارد.
طول درمان پارگی رباط مچ پا بعد از عمل چقدر است؟
طبق StatPearls حدود ۲ هفته بیحرکتی، سپس توانبخشی، ۲ تا ۳ ماه بریس هنگام بازگشت به فعالیت و برگشت بیشتر ورزشکاران به ورزش حدود ۳ تا ۴ ماه بعد.
آیا بدون عمل هم رباط مچ پا خوب میشود؟
بله، بیشتر پیچخوردگیها با توانبخشی درست خوب میشوند. جراحی طبق StatPearls برای کسی است که بعد از ۳ تا ۶ ماه درمان غیرجراحی هنوز مچ ناپایدار دارد.
نتیجهی جراحی رباط مچ پا چقدر موفق است؟
StatPearls نتیجهی خوب تا عالی را در حدود ۹۰ درصد بیماران گزارش میکند. رعایت دورهی بیحرکتی، بریس و فیزیوتراپی، و عجلهنکردن برای ورزش در این نتیجه نقش مهمی دارد.
بعد از عمل رباط مچ پا کِی میتوانم رانندگی کنم؟
این به سمت عملشده، نوع گچ یا بوت و توانایی شما در ترمزگرفتن ایمن بستگی دارد. تا وقتی جراح اجازهی وزنگذاری کامل نداده و مچ در گچ است، رانندگی با آن پا ایمن نیست.
سؤال شما اینجا نبود؟ مستقیم از دکتر بپرسید؛ پاسخ تا ۲ روز پیامک میشود.
برای عمل رباط مچ پا نظر دوم میخواهید؟
قبل از تصمیم نهایی، برای ارزیابی ثبات مچ و بررسی گزینههای درمان با مطب دکتر صحرانورد تماس بگیرید.
منابع
